En İyi Dalgıç Pompa Markaları: Grundfos, Lowara, İmpo, Vansan ve Sumak Karşılaştırması

Dalgıç pompa, elektrik motoruyla birlikte suyun içine indirilen ve suyu emmek yerine iterek yüzeye taşıyan çok kademeli bir santrifüj pompadır. Emme yapmadığı için kavitasyon riski yüzey pompalarına göre düşüktür, ancak arıza hâlinde kuyudan çıkarılması gerektiği için servis maliyeti yüksektir. Bu tek cümle, marka karşılaştırmasının neden dayanım ve servis odaklı yapılması gerektiğini açıklar.

Karşılaştırmanın birinci ölçütü ıslak yüzeylerin malzemesidir: gövde, kademe kovanları, difüzör ve çark. İkinci ölçüt motor tipidir; su dolgulu mu yağ dolgulu mu, stator sarılabilir mi. Üçüncü ölçüt hidrolik verim ve buna bağlı MEI değeridir. Dördüncü ölçüt kum toleransıdır ve kuyunun karakterine göre ömrü ikiye katlayabilir ya da yarıya indirebilir.

Beşinci ölçüt sertifikasyondur; içme suyu için dalgıç pompa sertifikası olmayan bir ürünü şebeke suyuna bağlamak mevzuata aykırıdır. Altıncı ölçüt dalgıç pompa servis ağı ve yedek parça bulunabilirliğidir; kuyu başında bir hafta beklemek, ilk yatırımda yapılan tasarrufun tamamını silebilir. Yedinci ölçüt garanti süresi ve garantinin kapsamıdır; pompa ile motorun ayrı garanti sürelerine sahip olması yaygındır.

Bu yedi ölçütün hiçbiri tek başına marka seçtirmez. Örneğin en yüksek verimli pompa, kumlu bir kuyuda üç yılda hurdaya çıkabilir. Doğru yaklaşım, önce kuyu verisini toplamak, sonra ölçütleri o veriye göre ağırlıklandırmaktır. Kuyu debisi, dinamik su seviyesi ve gerekli basma yüksekliğinin nasıl belirlendiğini seçim rehberimizde adım adım bulabilirsiniz. (Detay: Dalgıç Pompa Nasıl Seçilir? Kuyu Derinliğine Göre Pompa Seçim Rehberi)

Paslanmaz dalgıç pompa gövdesi, kuyu suyunun klorür ve oksijen içeriğine göre seçilir. AISI 304 kalite paslanmaz, tatlı su kuyularının büyük çoğunluğu için yeterlidir ve klorür içeriği yaklaşık 200 mg/L'ye kadar güvenli kabul edilir. AISI 316 kalite, molibden içerdiği için çukurcuk korozyonuna daha dayanıklıdır ve klorür içeriği 1.000 mg/L mertebesine kadar tercih edilir. Deniz etkisi altındaki sahil kuyularında 904L ya da dubleks kalite gerekir.

Çark tarafında üç seçenek vardır. Sac şekillendirmeli paslanmaz çark, hafiftir ve seri üretimde ucuzdur; aşınmaya orta düzeyde dayanır. Döküm paslanmaz ya da bronz çark, kanat profilini daha hassas tutar ve verimi tipik olarak birkaç puan yükseltir. Teknopolimer, yani cam elyaf takviyeli mühendislik plastiği çark ise korozyona tamamen bağışıktır, yüzey pürüzlülüğü düşük olduğu için hidrolik verimi iyidir, ancak kum aşındırmasına ve 40 °C üzeri sürekli su sıcaklığına karşı metal çarktan daha hassastır.

Malzeme kararında sık yapılan hata, teknopolimeri peşinen düşük kalite saymaktır. Temiz su taşıyan bir konut kuyusunda teknopolimer çark, sac paslanmaz çarktan daha uzun ömürlü olabilir; çünkü asıl bozulma mekanizması korozyondur, aşınma değil. Buna karşılık kum yükü yüksek bir tarımsal sulama kuyusunda karar tersine döner ve döküm ya da kalın cidarlı paslanmaz kademe grubu tercih edilir.

• AISI 304 paslanmaz — Klorür sınırı yaklaşık 200 mg/L; tatlı su kuyularının çoğunda yeterli; standart gamın varsayılan malzemesi
• AISI 316 paslanmaz — Klorür sınırı 1.000 mg/L mertebesinde; molibden katkısı çukurcuk korozyonunu geciktirir; ek maliyet kalemi getirir
• 904L ve dubleks — Sahil kuyuları, tuzlu ve sülfatlı sular; özel sipariş, teslim süresi uzun
• Sac şekillendirmeli çark — Hafif, ucuz, orta aşınma dayanımı; 4 inç gamın yaygın çözümü
• Döküm paslanmaz veya bronz çark — Kanat profili hassas, verim birkaç puan yüksek, kum aşındırmasına dirençli
• Teknopolimer çark — Korozyona bağışık, yüzey pürüzlülüğü düşük; kum yükü ve 40 °C üzeri sıcaklıkta ömrü kısalır
• Gövde et kalınlığı — İnce cidarlı sac gövde, aşınma payı düşük; kalın cidarlı veya döküm gövde, uzun ömür ama ağırlık ve maliyet artışı

Malzeme seçiminden önce yapılması gereken tek iş, kuyu suyunun analiz ettirilmesidir. Klorür, sülfat, demir, mangan ve sertlik değerleri bilinmeden malzeme kararı tahmine dayanır. Demir ve mangan içeriği yüksek kuyularda malzemeden bağımsız olarak kademe grubu tıkanır; bu durumda pompa öncesi değil, pompa sonrası filtrasyon çözülmelidir. Su analizi ve filtrasyon yaklaşımı için arıtma ürün grubumuzu inceleyebilirsiniz. (Detay: Arıtma)

Dalgıç motor, iki temel mimariden biriyle üretilir: su dolgulu ve yağ dolgulu. Su dolgulu motorda rotor boşluğu temiz su veya su-glikol karışımıyla doldurulur; yağlama ve soğutma bu sıvı üzerinden yapılır. Yağ dolgulu motorda aynı işlevi beyaz mineral yağ görür. İçme suyu kuyularında su dolgulu motor tercih edilir, çünkü diyafram veya salmastra kaçağı hâlinde kuyuya yağ karışma riski yoktur.

İkinci ayrım stator yapısıdır. Reçineye gömülmüş kapsüllü stator, fabrikada bir kez üretilir ve sahada sarılamaz; arıza hâlinde motor komple değişir. Sarılabilir stator ise PE veya PA2 izoleli tel ile sarılmıştır ve yetkin bir sarımcı tarafından yeniden sarılabilir. Dalgıç pompa motoru sarılabilir mi sorusu Türkiye'de doğrudan işletme maliyetine dokunur, çünkü sarım hizmeti neredeyse her ilde bulunur.

Bu iki mimarinin marka karşılığı nettir. Grundfos'un 4 inç MS gamı su dolgulu ve kapsüllü, 6 inç ve üzeri MMS gamı ise su dolgulu ve sarılabilir yapıdadır. Lowara'nın 4 inç motorları seriye göre kapsüllü, 6 inç ve üzeri gamı sarılabilir sunulur. İmpo, Vansan ve Sumak gamındaki 4 inç ve 6 inç motorların büyük bölümü su dolgulu ve sarılabilir yapıdadır; bu, yerli üreticilerin sahadaki en belirgin avantajıdır.

• Su dolgulu motor — Soğutucu ve yağlayıcı temiz su; içme suyu kuyusunda güvenli; donma riskine karşı glikol katkısı gerekir
• Yağ dolgulu motor — Yağlama daha iyi, düşük sıcaklıkta sorunsuz; kaçak hâlinde su kirlenmesi riski, içme suyunda tercih edilmez
• Kapsüllü stator — Nem sızmasına karşı en dayanıklı; sarılamaz, arızada komple motor değişir
• Sarılabilir stator — Yerinde sarım mümkün, onarım süresi ve maliyet kalemi düşük; sarım kalitesi doğrudan ömrü belirler
• Yatak grubu — Su yağlamalı kauçuk veya seramik yataklar; kumlu suda seramik yatak belirgin biçimde uzun ömürlü
• Eksenel yük tablası — Kilingenberg tipi kaydırmalı tabla; basma yüksekliği arttıkça yük büyür, tabla kapasitesi katalogdan doğrulanmalı
• Kablo bağlantısı — Fabrika kalıplı soket bağlantı en güvenli çözüm; sahada yapılan ek, arızaların yaygın kaynağıdır

Motor korumasında iki nokta atlanmamalıdır. Birincisi kuru çalışma korumasıdır; su seviyesi düştüğünde motor soğutmasız kalır ve sargı sıcaklığı dakikalar içinde kritik seviyeye çıkar. Seviye elektrodu, akım rölesi veya kuru çalışma modülü olmadan hiçbir marka garantiyi karşılamaz. İkincisi faz koruma ve termik ayarıdır; üç fazlı bir motorda faz kaybı, kalan iki fazdan çekilen akımı yaklaşık 1,73 kat artırır ve sargıyı yakar. Pompanın su basmama nedenleri arasında en sık görülenleri ayrı rehberimizde topladık. (Detay: Dalgıç Pompa Su Basmıyor: En Sık Görülen 10 Arıza ve Çözümü)

MEI, yani asgari verim indeksi, su pompalarının hidrolik verimini 0 ile 1 arasında ölçeklendiren ve ekodizayn mevzuatında tanımlanan boyutsuz bir göstergedir. Çok kademeli dalgıç pompalar için 2015'ten bu yana geçerli alt sınır MEI değeri 0,40'tır; 0,70 ise referans olarak kabul edilen üst değerdir. MEI 0,40 olan bir pompa, piyasadaki eşdeğerlerinin en verimsiz yüzde 40'lık diliminin dışında kalır, ama iyi olduğu anlamına gelmez.

MEI'nin sınırı şudur: yalnızca hidroliği ölçer, motoru ölçmez. Dalgıç motorlar, yüzey motorlarından farklı olarak IE verim sınıfı zorunluluğunun kapsamı dışındadır. Bu yüzden dalgıç pompa verimi değerlendirilirken pompa verimi ile motor verimi ayrı ayrı okunmalı ve çarpılmalıdır. Pratik bantlar şöyledir: 4 inç hidroliklerde pompa verimi en iyi çalışma noktasında yaklaşık yüzde 55-70, 6 inç ve üzerinde yaklaşık yüzde 70-80 mertebesindedir. Motor verimi 4 inçte yaklaşık yüzde 70-78, 6 inçte yaklaşık yüzde 80-85 bandındadır.

Örnek hesabı adım adım yapalım. Kuyu verileri şöyle olsun: dinamik su seviyesi 62 m, kuyu ağzı ile depo arasındaki kot farkı 12 m, boru ve armatür sürtünme kaybı 4,5 mSS, depo girişinde istenen basınç 1,0 bar yani 10,2 mSS. Toplam manometrik yükseklik Hm eşittir 62 artı 12 artı 4,5 artı 10,2 eşittir 88,7 mSS olur. İstenen debi Q eşittir 8 m³/h'dir.

Hidrolik güç bağıntısı şudur: P hidrolik eşittir Q çarpı H bölü 367. Burada Q m³/h, H mSS ve sonuç kW'dır. Değerleri yerine koyalım: 8 çarpı 88,7 bölü 367 eşittir 1,93 kW. Pompa verimi yüzde 68 alındığında mil gücü 1,93 bölü 0,68 eşittir 2,84 kW olur. Motor verimi yüzde 78 alındığında şebekeden çekilen güç 2,84 bölü 0,78 eşittir 3,64 kW çıkar. Standart motor kademesi 4 kW seçilir.

Aynı kuyuya verimi düşük bir pompa konursa fark ölçülebilir hâle gelir. Pompa verimi yüzde 58 ve motor verimi yüzde 74 olan bir grupta mil gücü 1,93 bölü 0,58 eşittir 3,33 kW, çekilen güç 3,33 bölü 0,74 eşittir 4,50 kW olur. Yılda 1.800 saat çalışan bir sulama tesisinde verimli grup 3,64 çarpı 1.800 eşittir 6.552 kWh/yıl, verimsiz grup 4,50 çarpı 1.800 eşittir 8.100 kWh/yıl tüketir. Aradaki fark 1.548 kWh/yıl'dır ve pompanın on yıllık ömrü boyunca 15.480 kWh'e ulaşır.

Bu hesap, marka karşılaştırmasının neden katalog eğrisi üzerinden yapılması gerektiğini gösterir. İki pompa aynı debi ve aynı basma yüksekliğini verse bile, çalışma noktası en iyi verim noktasından uzaktaysa fark yüzde 10-15 mertebesine çıkar. Doğru yaklaşım, seçilen modelin en iyi verim noktasının hesaplanan çalışma noktasına oturmasıdır. Pompa tüketiminin nereden şiştiğini ayrıntılı olarak ele aldığımız yazımıza bakabilirsiniz. (Detay: Pompa Neden Çok Elektrik Yakar? Enerji Tüketimini Düşürmenin 8 Yolu)

Grundfos SP serisi, tüm ıslak yüzeyleri paslanmaz çelikten üretilen çok kademeli kuyu dalgıç pompası ailesidir ve 3 inçten 12 inçe kadar hidrolik gövde seçenekleri sunar. Standart malzeme AISI 304'tür; aşındırıcı sular için 904L ve dubleks kalite seçenekleri bulunur. Debi gamı yaklaşık 0,7 m³/h ile 470 m³/h, basma yüksekliği ise seriye göre 600 mSS mertebesine kadar uzanır.

Serinin ayırt edici tarafı kum dayanımıdır. Grundfos SP hidrolikleri, katalogda yaklaşık 50 g/m³ kum içeriğine kadar çalışabilecek biçimde tanımlanır ve kademe grubunda kum geçişine izin veren bir tasarım kullanılır. Bunun pratik karşılığı şudur: 8 m³/h debiyle yılda 1.800 saat çalışan bir kuyuda 14.400 m³ su basılır; 50 g/m³ kum yüküyle pompadan yılda yaklaşık 720 kg kum geçer. Bu yükü sorunsuz taşımak, kademe malzemesi ve yatak seçimiyle doğrudan ilgilidir.

Motor tarafında iki aile vardır. MS 4000 ve MS 402 ailesi 4 inç gövdede su dolgulu ve kapsüllü yapıdadır; sahada sarılamaz, arıza hâlinde komple değişir. MMS 6000, MMS 8000 ve MMS 10000 aileleri ise 6 inç ve üzerinde su dolgulu ve sarılabilir statorla üretilir. Motor koruma tarafında MP 204 elektronik koruma rölesi, kuru çalışma, aşırı akım, faz kaybı ve yalıtım direnci izlemesini tek cihazda toplar.

Grundfos SQ dalgıç pompa gamı ise farklı bir yaklaşımdır. 3 inç gövdeli SQ ve SQE modellerinde sabit mıknatıslı motor ile entegre frekans konvertörü aynı gövdede toplanır. Bunun üç somut sonucu vardır: yumuşak yürütme sayesinde kalkış akımı darbesi ortadan kalkar, yaklaşık 150-315 V arası geniş gerilim aralığında çalışır ve kuru çalışma koruması cihazın içindedir. Debi gamı tipik olarak 1-9 m³/h bandındadır; konut ve küçük çiftlik kuyuları için tasarlanmıştır.

Serinin zorlandığı yerler de nettir. Birincisi, 4 inç MS motorların sarılamaz olması, kırsalda motor değişimini tek seçenek hâline getirir. İkincisi, ilk yatırım kalemi yerli alternatiflerin belirgin biçimde üzerindedir ve kısa çalışma saatli kuyularda geri dönüş süresi uzar. Üçüncüsü, SQ gamındaki entegre elektronik, gerilim dalgalanmasının şiddetli olduğu şebekelerde ek koruma gerektirir. Grundfos gamının seri bazında ayrımını ayrı rehberimizde bulabilirsiniz. (Detay: Grundfos Dalgıç Pompa Modelleri ve Kullanım Alanları)

Lowara GS serisi, 4 inç kuyulara yönelik, ıslak yüzeyleri paslanmaz çelikten üretilen çok kademeli dalgıç pompa ailesidir. Model adlandırması nominal debiye dayanır; 4GS, 8GS ve 16GS gibi kodlarda baştaki sayı yaklaşık nominal debiyi m³/h cinsinden verir. Bu adlandırma, seçim yaparken çalışma noktasını hızlı daraltmayı sağlar ve saha ekipleri için pratik bir avantajdır.

Malzeme kurgusu Grundfos SP ile aynı mantıktadır. Standart gam AISI 304, isteğe bağlı gam AISI 316 kalitedir; difüzör ve çark seçeneklerinde teknopolimer ile paslanmaz varyantlar birlikte sunulur. Teknopolimer difüzörlü varyantlar temiz su kuyularında hem hafiflik hem de düşük yüzey pürüzlülüğü nedeniyle iyi verim verir; kumlu kuyularda tamamen metal kademe grubu tercih edilir.

Daha büyük kuyular için Lowara Z serisi devreye girer. Z6, Z8 ve Z10 kodları sırasıyla 6 inç, 8 inç ve 10 inç hidrolik gövdeyi belirtir; bu gamda debiler onlarca m³/h mertebesine, basma yükseklikleri ise yüzlerce mSS'ye çıkar. Kesin katalog değerleri model ve kademe sayısına göre değiştiği için, seçim mutlaka güncel eğri üzerinden yapılmalıdır.

Motor tarafında Lowara, 4 inç gamda seriye göre kapsüllü su dolgulu motorlar, 6 inç ve üzerinde ise sarılabilir statorlu motorlar sunar. Marka Xylem çatısı altında olduğu için Türkiye'de yetkili distribütör ve teknik destek yapısı kurumsaldır; ancak bayi yoğunluğu, yerli markaların ilçe düzeyine kadar inen ağıyla karşılaştırıldığında daha seyrektir. Bu, büyük şehirlerde fark yaratmaz, uzak kırsalda yaratır.

Lowara'nın güçlü olduğu tipik senaryo, orta ölçekli tarımsal sulama ve site içme suyu kuyularıdır. Paslanmaz gam, ölçülebilir verim ve kurumsal garanti üçlüsünü Grundfos ile aynı sınıfta sunar; katalog fiyat bandı genellikle biraz daha erişilebilirdir. Zayıf olduğu nokta, 4 inç gamda motor sarımının yaygın olmaması ve çok özel kademe kombinasyonlarında teslim süresinin uzayabilmesidir. Pompa gamımızın tamamını ürün sayfamızdan inceleyebilirsiniz. (Detay: Pompa Sistemleri)

İmpo, Türkiye'de üretim yapan ve kuyu dalgıç pompası ile dalgıç motoru aynı çatı altında imal eden yerli üreticilerden biridir. Gamı 4 inç, 6 inç ve daha büyük gövdeleri kapsar; çark ve difüzör tarafında hem teknopolimer hem paslanmaz varyantlar bulunur. Markanın sahadaki en belirgin özelliği, motor gamının büyük bölümünün su dolgulu ve sarılabilir statorla üretilmesidir.

Sarılabilir motorun anlamı somuttur. Sargısı yanan bir motor, kuyudan çıkarıldıktan sonra yerel bir sarımcıda yenilenebilir ve tesis birkaç gün içinde yeniden çalışır. Kapsüllü motorlu bir üründe aynı arıza, yedek motorun temin süresine bağlı olarak daha uzun bir duruş anlamına gelir. Sulama sezonunun ortasında bu fark, elektrik tüketimindeki yüzde 10'luk verim farkından çok daha pahalıya mal olur.

Markanın ikinci güçlü yönü yedek parça bulunabilirliğidir. Kademe grubu, difüzör, çark, yatak burcu ve kablo soketi gibi parçalar yaygın biçimde bulunur; bu, on yaşındaki bir pompanın onarılabilir kalmasını sağlar. Üçüncü güçlü yön, ilk yatırım kalemidir; aynı debi ve basma yüksekliğinde Avrupa menşeli paslanmaz gamın belirgin altında kalır.

Zayıf yönler de tarafsız biçimde konmalıdır. Birincisi, katalog verim değerlerinin yayınlanma ayrıntısı ve MEI beyanı, kurumsal Avrupa markalarına göre daha az standarttır; bu yüzden verim karşılaştırması yaparken güncel eğri talep edilmelidir. İkincisi, üretim toleranslarındaki değişkenlik, aynı modelin iki adedi arasında ölçülebilir performans farkı doğurabilir. Üçüncüsü, aşındırıcı ve klorürlü sularda malzeme seçenekleri daha dardır.

Pomeka Mekanik İmpo markasını tedarik etmemektedir. Taşınan gamda eşdeğer teknik karşılıklar, 4 inç kuyular için Grundfos SP serisi ile Lowara GS serisi, küçük konut kuyuları için Grundfos SQ dalgıç pompa gamıdır. Bu markanın gam ayrımı ve seçim mantığı için ayrı rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: İmpo Dalgıç Pompa Seçim Rehberi: Hangi Seri Hangi Kuyu İçin?)

Vansan, kuyu dalgıç pompası ve dalgıç motoru üreten, ihracat hacmi yüksek yerli üreticilerden biridir. Gamı 4 inçten 8 inç ve üzerine kadar uzanır; paslanmaz sac gövdeli hidrolikler ile teknopolimer ve paslanmaz çark seçenekleri birlikte sunulur. Markanın konumlandığı yer, yerli üretimin maliyet avantajı ile ihracat pazarlarının talep ettiği belge ve test disiplininin kesişimidir.

Güçlü yönlerin başında motor gamının genişliği gelir. Vansan dalgıç pompa gamında motorlar çoğunlukla su dolgulu ve sarılabilir yapıdadır; bu, İmpo'da olduğu gibi yerel onarımı mümkün kılar. İkinci güçlü yön, büyük gövdeli gamın nispeten geniş olmasıdır; 6 inç ve 8 inç sınıfında yerli alternatif arayan tarımsal sulama projelerinde seçenek sunar. Üçüncü güçlü yön, ihracat kaynaklı olarak belgelendirme tarafının nispeten düzenli ilerlemesidir.

Zayıf yönler, yerli gamın genelinde görülenlerle benzeşir. Verim beyanlarının model bazında ayrıntılı yayınlanması her seride aynı düzeyde değildir; MEI değeri talep edilmeden verilmeyebilir. Çok yüksek basma yüksekliği gerektiren derin kuyularda eksenel yük tablası kapasitesi, kademe sayısıyla birlikte ayrıca doğrulanmalıdır. Aşındırıcı sularda 316 ve üzeri malzeme seçenekleri sınırlı kalabilir.

Pomeka Mekanik Vansan markasını tedarik etmemektedir. Aynı kuyu koşulları için taşınan eşdeğer seriler, 6 inç ve üzeri gamda Grundfos SP ile Lowara Z serisi, 4 inç gamda ise Grundfos SP ve Lowara GS serisidir. Seçim yapılırken tek başına marka değil, hesaplanan çalışma noktasına oturan eğri esas alınmalıdır. Basma yüksekliği kavramının ölçü birimiyle birlikte açıklamasını ayrı yazımızda bulabilirsiniz. (Detay: Pompalarda mSS Nedir? 10 mSS Kaç Bar Eder?)

Sumak, dalgıç pompadan hidrofora, sirkülasyon pompasından drenaj pompasına kadar geniş bir gam üreten yerli bir markadır. Kuyu dalgıç tarafında ağırlıklı olarak 4 inç ve 6 inç gövdelerde konumlanır; konut, küçük işletme ve orta ölçekli sulama uygulamalarını hedefler. Sumak dalgıç pompa gamının en görünür avantajı, bayi ağının yoğunluğu ve ürünün ilçe düzeyinde bile bulunabilmesidir.

İkinci avantaj, gam bütünlüğüdür. Aynı markadan pompa, motor, pano ve yardımcı ekipmanı birlikte almak, sorumluluk sınırını sadeleştirir ve garanti sürecinde taraf sayısını azaltır. Üçüncü avantaj, ilk yatırım kalemidir; küçük debili konut kuyularında toplam grup maliyeti, ithal paslanmaz gama göre belirgin biçimde düşüktür.

Zayıf yönler, hedeflenen segmentin doğal sonucudur. Yüksek basma yüksekliği ve büyük debi gerektiren derin kuyularda gam daralır. Verim değerleri, en iyi çalışma noktasında dahi kurumsal Avrupa gamının tipik olarak birkaç puan altında kalabilir; bu fark, yılda 3.000 saatin üzerinde çalışan tesislerde elektrik kalemine yansır. Aşındırıcı su ve yüksek klorür içeriğinde malzeme seçenekleri sınırlıdır.

Pomeka Mekanik Sumak markasını tedarik etmemektedir. Taşınan gamda eşdeğer karşılıklar, konut ölçeğinde Grundfos SQ dalgıç pompa, genel kuyu uygulamalarında Grundfos SP serisi ve Lowara GS serisidir. Marka listemizin tamamını markalar sayfamızda görebilirsiniz. (Detay: markalar sayfamız)

Aşağıdaki liste, beş markayı yedi ölçütün her birinde yan yana koyar. Değerler seri ve model bazında değiştiği için bant hâlinde verilmiştir; kesin sayı, seçilen modelin güncel katalog eğrisinden okunmalıdır. Karşılaştırmanın amacı sıralama yapmak değil, hangi ölçütün hangi markada güçlü olduğunu görünür kılmaktır.

• Islak yüzey malzemesi — Grundfos SP: paslanmaz 304 standart, 904L ve dubleks seçenekli; Lowara GS ve Z: paslanmaz 304 standart, 316 seçenekli; İmpo: paslanmaz sac gövde, teknopolimer veya paslanmaz çark; Vansan: paslanmaz sac gövde, teknopolimer veya paslanmaz çark; Sumak: paslanmaz sac gövde, ağırlıklı teknopolimer çark
• Motor mimarisi — Grundfos: 4 inçte su dolgulu kapsüllü MS, 6 inç ve üzerinde sarılabilir MMS; Lowara: 4 inçte seriye göre kapsüllü, 6 inç ve üzerinde sarılabilir; İmpo, Vansan ve Sumak: ağırlıklı olarak su dolgulu ve sarılabilir
• Gövde çapı gamı — Grundfos SP: 3 inçten 12 inçe; Grundfos SQ: 3 inç; Lowara GS: 4 inç, Lowara Z: 6, 8 ve 10 inç; İmpo ve Vansan: 4 inçten 8 inç ve üzerine; Sumak: ağırlıklı 4 ve 6 inç
• Verim ve MEI beyanı — Grundfos ve Lowara: model bazında yayınlanmış eğri ve MEI değeri; İmpo, Vansan ve Sumak: eğri talep üzerine, MEI beyanı seri bazında değişken
• Kum toleransı — Grundfos SP: yaklaşık 50 g/m³; Lowara: seriye göre 25-50 g/m³ mertebesinde; yerli gam: metal kademeli varyantlarda benzer bant, teknopolimer varyantlarda daha düşük
• Servis ağı — Grundfos ve Lowara: kurumsal yetkili servis, il merkezleri yoğun; İmpo, Vansan ve Sumak: bayi ve sarımcı ağı ilçe düzeyine kadar yaygın
• Yedek parça — Grundfos: orijinal parça temini düzenli, motor sarımı 4 inçte mümkün değil; Lowara: benzer yapı; yerli gam: kademe, çark ve motor sargısı yerel olarak yenilenebilir
• Garanti — Beş markada da tipik ticari uygulama 2 yıl mertebesindedir; pompa ve motorun ayrı süreye tabi olması yaygındır, kesin süre satış sözleşmesinden doğrulanmalıdır
• Tipik kullanım alanı — Grundfos SP ve Lowara Z: sürekli çalışan sulama, belediye ve endüstri kuyuları; Grundfos SQ: konut ve küçük çiftlik; İmpo ve Vansan: tarımsal sulama ve orta ölçek; Sumak: konut ve küçük işletme

Listeden çıkan hüküm şudur: verim ve malzeme seçeneği ekseninde Grundfos ile Lowara, onarılabilirlik ve erişilebilirlik ekseninde ise yerli üçlü öndedir. Bu iki eksen çatışmaz, birbirini tamamlar. Karar, kuyunun yıllık çalışma saatinin ve servis mesafesinin hangisini baskın hâle getirdiğine bağlıdır.

Kum toleransı, pompadan geçen suyun içindeki askıda katı madde miktarının pompaya zarar vermeden taşınabilecek üst sınırıdır ve g/m³ ya da ppm biriminde verilir. Kuyu dalgıç pompalarında yaygın katalog sınırı 25-50 g/m³ bandındadır. Bu sınırın üzerindeki her değer, kademe aşınmasını, verim kaybını ve yatak ömrü kısalmasını hızlandırır.

Sayıyı somutlaştıralım. 8 m³/h debiyle yılda 1.800 saat çalışan bir kuyu, yılda 14.400 m³ su basar. Kum içeriği 50 g/m³ ise pompadan geçen kum 14.400 çarpı 50 eşittir 720.000 g, yani 720 kg/yıl olur. Kum içeriği 150 g/m³ ölçülürse aynı hesapla 2.160 kg/yıl kum geçer. Kumlu kuyuda hangi dalgıç pompa kullanılır sorusunun cevabı bu noktada başlar: kademe grubu metal olan, yatakları seramik ve kum geçişine izin veren tasarımlar seçilir.

Kum yükünün belirtileri ölçülebilirdir. Birincisi, basma yüksekliğinin zamanla düşmesidir; aynı vana açıklığında manometre değeri altı ayda 8-10 mSS gerilemişse kademe aşınması vardır. İkincisi, çekilen akımın düşmesidir; aşınmış bir kademe daha az iş yapar ve daha az akım çeker. Üçüncüsü, depo tabanında biriken çökeltinin gözle görülür hâle gelmesidir.

Çözüm sırası dört adımdır. Birinci adım kuyunun kendisidir; filtre borusu yarık genişliği ve çakıl zarfı hatalıysa hiçbir pompa uzun ömürlü olmaz, kuyunun geliştirilmesi gerekir. İkinci adım, pompanın kuyu tabanından yeterince yukarı asılmasıdır; taban çamuruna yakın asılan pompa sürekli kum çeker. Üçüncü adım, debiyi kuyunun verdiği debinin altında tutmaktır; aşırı çekiş, formasyondan kum kopmasını artırır. Dördüncü adım, çıkışta kum ayırıcı ve filtrasyon çözümü kurmaktır. (Detay: Kum Filtresi mi Aktif Karbon Filtresi mi? Su Arıtmada Hangisi Ne İşe Yarar?)

Kum yükünün ömre etkisi kaba bir bantla ifade edilebilir. Kum içeriği 25 g/m³ altındaki temiz kuyularda iyi seçilmiş bir dalgıç pompa 8-12 yıl çalışır. 50-100 g/m³ bandında ömür tipik olarak 4-7 yıla iner. 150 g/m³ üzerindeki kuyularda kademe grubu 2-3 yılda gözle görülür biçimde aşınır. Dalgıç pompa kaç yıl dayanır sorusunun cevabı, markadan çok bu bantla belirlenir.

İçme suyu için dalgıç pompa sertifikası, pompanın ıslak yüzeylerinden suya geçen maddelerin insan sağlığı açısından kabul sınırları içinde olduğunu belgeleyen üçüncü taraf onayıdır. Türkiye'de şebeke ve içme suyu uygulamalarında, insani tüketim amaçlı sular mevzuatı kapsamında temas uygunluk belgesi aranır. Uluslararası eşdeğerleri WRAS, ACS, KTW ve NSF/ANSI 61 onaylarıdır.

Sertifika okurken üç ayrım yapılmalıdır. Birincisi, belgenin ürüne mi yoksa yalnızca kullanılan bir malzemeye mi ait olduğudur; elastomer contası onaylı ama bütünü onaysız ürünler yaygındır. İkincisi, belgenin kapsadığı sıcaklık aralığıdır; soğuk su için verilen onay, 40 °C üzeri kullanımı kapsamayabilir. Üçüncüsü, belgenin geçerlilik tarihidir; bu onaylar süreli verilir ve yenilenmediğinde düşer.

Güvenlik ve performans tarafında ayrı standartlar iş görür. Dalgıç pompaların elektriksel güvenliği TS EN 60335-2-41 kapsamında, hidrolik performans deney toleransları ise EN ISO 9906 kapsamında tanımlanır. Ekodizayn tarafında su pompalarının asgari verim gereklilikleri ErP çerçevesindeki 547/2012 sayılı düzenlemede yer alır ve MEI değeri bu düzenlemeden gelir. Bu standartların adı katalogda geçmiyorsa, beyan edilen verim değerinin hangi toleransla ölçüldüğü de belirsizdir.

Garanti tarafında dalgıç pompa garanti süresi kaç yıl sorusunun piyasa cevabı, beş markada da tipik olarak 2 yıl mertebesindedir. Ancak süreden çok kapsam belirleyicidir. Kuru çalışma, yıldırım ve şebeke dalgalanması, yanlış montaj derinliği ve kum aşınması genellikle kapsam dışıdır. Garantinin fiilen işlemesi için koruma panosunun, kablo ekinin ve montaj derinliğinin belgelenmiş olması gerekir.

• İçme suyu temas belgesi — Kanıtladığı: ıslak yüzeylerden suya madde geçişinin sınır içinde olduğu; Kapsamadığı: hidrolik performans ve dayanım
• TS EN 60335-2-41 — Kanıtladığı: elektriksel güvenlik ve yalıtım; Kapsamadığı: verim ve ömür
• EN ISO 9906 — Kanıtladığı: debi ve basma yüksekliği ölçümünün hangi kabul sınıfında yapıldığı; Kapsamadığı: malzeme uygunluğu
• ErP 547/2012 ve MEI — Kanıtladığı: hidrolik verimin asgari sınırı aştığı; Kapsamadığı: motor verimi, çünkü dalgıç motorlar IE sınıfı zorunluluğunun dışındadır
• IP68 koruma sınıfı — Kanıtladığı: sürekli su altında çalışmaya uygunluk; Kapsamadığı: belirtilen daldırma derinliğinin üzerindeki kullanım
• Garanti belgesi — Kanıtladığı: imalat hatasına karşı 2 yıl mertebesinde teminat; Kapsamadığı: kuru çalışma, kum aşınması, yıldırım ve yanlış montaj

Dalgıç pompa servis ağı, arıza anında pompanın kuyudan çıkarılması, teşhis, onarım ve yeniden montaj zincirinin ne kadar sürede tamamlanabildiğini belirler. Bu zincir, bir yüzey pompasında yarım gün sürerken kuyuda üç güne çıkabilir; çünkü vinç, boru takımı ve kalifiye ekip aynı anda gerekir. Bu nedenle servis mesafesi, katalog verim farkından daha büyük bir maliyet kalemi üretir.

Bir örnek üzerinden bakalım. Sulama sezonunda günde 12 saat çalışan bir kuyu, arızada günde 12 saatlik sulama kaybı yaratır. Üç günlük duruş 36 saat, yedi günlük duruş 84 saat kayıp demektir. Elektrik verimindeki yüzde 10'luk bir fark, aynı tesiste yıllık yaklaşık 650 kWh mertebesinde kalırken, tek bir uzun duruşun ürün tarafındaki bedeli bunun katları olabilir. Bu yüzden uzak kırsalda kararın ağırlık merkezi servise kayar.

Dalgıç pompa yedek parça bulunabilirliği üç başlıkta değerlendirilir. Birincisi hidrolik parçalardır: çark, difüzör, kademe kovanı, yatak burcu, aşınma halkası. İkincisi motor parçalarıdır: sargı, yatak, diyafram, kablo soketi. Üçüncüsü yardımcı ekipmandır: koruma rölesi, seviye elektrodu, yıldız-üçgen veya yumuşak yürütücü panosu. Yerli markalarda ilk iki başlık çok güçlüdür; kurumsal markalarda üçüncü başlık ve orijinal parça izlenebilirliği güçlüdür.

Satın alma öncesi sorulacak üç soru vardır ve üçü de yazılı cevap ister. Birincisi: bu modelin kademe grubu ve motoru için yedek parça temin süresi kaç gündür? İkincisi: en yakın yetkili servis ya da sarımcı kaç kilometre uzaklıktadır? Üçüncüsü: motor sarılabilir yapıda mıdır, sarım garantiyi düşürür mü? Hangi dalgıç pompa markası daha dayanıklı sorusunun sahadaki cevabı, çoğu zaman bu üç sorunun cevabında saklıdır. Periyodik bakım kalemlerini ayrı rehberimizde topladık. (Detay: Pompa Bakımı)

Dalgıç motorun ömrünü belirleyen üç montaj değişkeni vardır: motor gövdesi çevresindeki soğutma akış hızı, besleme kablosunun kesiti ve motorun kalkış biçimi. Üçü de markadan bağımsızdır ve üçü de yanlış kurulduğunda en pahalı pompayı bile kısa sürede bitirir. Bu bölüm, marka kararından sonra atlanmaması gereken hesapları verir.

Soğutma akış hızı, motorun dış yüzeyi ile kuyu iç cidarı arasındaki halka kesitten geçen suyun hızıdır ve su dolgulu motorlarda tipik olarak en az 0,15 m/s mertebesinde istenir. Hesap basittir: halka kesit alanı A eşittir pi bölü 4 çarpı kuyu iç çapının karesi eksi motor dış çapının karesi. 6 inç kuyuda iç çap 0,152 m, 4 inç motorun dış çapı 0,098 m ise A eşittir 0,785 çarpı parantez içinde 0,0231 eksi 0,0096 eşittir 0,0106 m² olur.

Bu kesitten 8 m³/h debi geçtiğinde hız hesabı şöyledir: 8 bölü 3600 eşittir 0,00222 m³/s; v eşittir 0,00222 bölü 0,0106 eşittir 0,21 m/s. Değer 0,15 m/s sınırının üzerindedir ve soğutma yeterlidir. Aynı pompa 8 inç kuyuya, yani 0,200 m iç çapa indirilirse A eşittir 0,785 çarpı parantez içinde 0,0400 eksi 0,0096 eşittir 0,0239 m² olur ve v eşittir 0,00222 bölü 0,0239 eşittir 0,093 m/s'ye düşer. Bu durumda soğutma gömleği zorunludur.

Kablo kesiti hesabı gerilim düşümüne dayanır. Üç fazlı bir devrede delta U eşittir kök 3 çarpı I çarpı L çarpı rho bölü A bağıntısı kullanılır; rho bakır için 0,0175 Ω·mm²/m'dir. 4 kW motorun anma akımı yaklaşık 8,5 A, kablo boyu 90 m ve kesit 4 mm² ise delta U eşittir 1,732 çarpı 8,5 çarpı 90 çarpı 0,0175 bölü 4 eşittir 5,8 V olur; 400 V'a oranla yüzde 1,5'tir ve kabul edilebilir. Aynı devre 150 m kabloyla ve 2,5 mm² kesitle kurulursa delta U eşittir 15,5 V, yani yüzde 3,9'a çıkar ve yüzde 3 sınırı aşılır.

Kalkış tipi üçüncü değişkendir. Doğrudan yol vermede kalkış akımı anma akımının yaklaşık 5-6 katına çıkar ve her kalkış, eksenel yük tablası ile kademe gruplarına mekanik darbe uygular. Yumuşak yürütücü bu darbeyi belirgin biçimde azaltır. Frekans konvertörlü çalışmada ise iki kural vardır: motor soğutması için alt frekans genellikle 30 Hz'in altına indirilmez ve motor kablosuna uygun bir sinüs filtresi gerekebilir. Frekans konvertörlü çalışmanın mantığını ayrı yazımızda anlattık. (Detay: Frekans Konvertörlü Pompa Nedir? Gerçekten Elektrik Tasarrufu Sağlar mı?)

Kuyu dalgıç pompası seçimi, markadan önce kullanım profilinin belirlenmesiyle başlar. Belirleyici üç veri şudur: yıllık çalışma saati, kuyu suyundaki kum ve klorür içeriği, en yakın yetkili servisin mesafesi. Aşağıdaki hükümler bu üç veriye göre verilmiştir ve her biri tek başına uygulanabilir.

• Yılda 3.000 saatin üzerinde çalışan sulama ve belediye kuyusu — Grundfos SP serisi veya Lowara Z serisi. Gerekçe: verim farkı yılda binlerce kWh'e ulaşır, malzeme seçeneği geniştir, MEI beyanı model bazında yayınlanır.
• Yılda 500-1.500 saat çalışan konut veya yazlık kuyusu — Grundfos SQ dalgıç pompa. Gerekçe: entegre kuru çalışma koruması, yumuşak yürütme ve 150-315 V geniş gerilim aralığı, zayıf kırsal şebekede motoru korur.
• Kum içeriği 100 g/m³ üzerindeki kuyu — Metal kademeli, seramik yataklı paslanmaz gam; teknopolimer kademeli ekonomik varyantlardan kaçınılır. Gerekçe: aşınma mekanizması korozyondan baskın hâle gelmiştir.
• Klorür içeriği 200 mg/L üzerindeki veya sahil bölgesindeki kuyu — AISI 316 ve üzeri malzeme; Lowara GS serisinin 316 varyantı veya Grundfos SP'nin 904L seçeneği. Gerekçe: 304 kalitede çukurcuk korozyonu birkaç yılda gövdeyi deler.
• En yakın yetkili servisin 150 km'den uzak olduğu kırsal tesis — Sarılabilir motorlu gam öncelikli; İmpo dalgıç pompa ve Vansan dalgıç pompa bu ölçütte güçlüdür. Gerekçe: yerel sarım, duruş süresini günlerden saatlere indirir.
• Küçük debili, düşük basma yüksekliğinde konut kuyusu ve sınırlı bütçe — Sumak dalgıç pompa gibi yerli konut gamı yeterlidir. Gerekçe: yıllık çalışma saati düşük olduğu için verim farkının parasal karşılığı küçük kalır.
• Derin kuyu, 150 mSS üzeri basma yüksekliği — Eksenel yük tablası kapasitesi belgelenmiş 6 inç ve üzeri gam; Grundfos SP ve Lowara Z serisi. Gerekçe: kademe sayısı arttıkça mil üzerindeki eksenel yük katlanır.
• İçme suyu şebekesine bağlanacak kuyu — Temas uygunluk belgesi olan, su dolgulu motorlu gam zorunludur. Gerekçe: yağ dolgulu motorda diyafram kaçağı doğrudan su kirlenmesi anlamına gelir.

Bu hükümlerin ortak mantığı şudur: yüksek çalışma saatinde verim, kirli suda malzeme, uzak sahada onarılabilirlik baskındır. İki eksen çakışıyorsa, örneğin hem yüksek çalışma saati hem uzak servis varsa, doğru karar kurumsal gamı seçip yanına yedek bir motor stoklamaktır. Motor gücünün kuyu verisinden nasıl belirlendiğini ayrı rehberimizde adım adım hesapladık. (Detay: Kuyu İçin Kaç HP Dalgıç Pompa Gerekir? Derinlik ve Debiye Göre Hesaplama)

Pomeka Mekanik İmpo, Vansan ve Sumak markalarını tedarik etmemektedir. Taşınan gamdaki eşdeğer teknik karşılıklar şunlardır: 4 inç kuyular için Grundfos SP serisi ve Lowara GS serisi, 6 inç ve üzeri kuyular için Grundfos SP ile Lowara Z serisi, konut ölçeğindeki küçük kuyular için Grundfos SQ dalgıç pompa gamı. Yüzey ve basınçlandırma tarafındaki marka karşılaştırmamızı da inceleyebilirsiniz. (Detay: En İyi Hidrofor Markaları Hangileri? Grundfos, Wilo, DAB, Lowara, Etna ve Sumak Karşılaştırması)