Grundfos Dalgıç Pompa Modelleri ve Kullanım Alanları

Dalgıç pompa, motoru ve hidroliği birlikte suyun içine daldırılarak çalıştırılan, emiş yapmak yerine sıvıyı doğrudan iterek basan bir pompa tipidir. Grundfos gamı temiz su ve kirli su olmak üzere iki kola ayrılır. Temiz su kolunda SQ, SQE, SQF, SP, SBA ve MP 1 bulunur. Kirli su kolunda Unilift KP, Unilift CC, Unilift AP, DP, EF, SEG ve daha büyük SL ile SE aileleri yer alır.

Ailelerin ayrım ölçütü üç tanedir. Birincisi gövde çapıdır ve doğrudan kuyu iç çapını belirler: SQ ailesi 3 inç, SP ailesi 4, 6, 8 ve 10 inç gövdelerle üretilir. İkincisi taşınan sıvının kirlilik derecesidir; temiz su pompalarında izin verilen kum içeriği tipik olarak 50 g/m³ mertebesindedir, kirli su pompalarında ise ölçüt katı madde geçiş çapıdır. Üçüncüsü kontrol düzeyidir: entegre elektronikli, harici panolu ve sabit devirli varyantlar aynı hidrolik gövde üzerinde farklı ürünler oluşturur.

Pratikte seçim şu sırayla ilerler. Önce kuyu sondaj çapı ve muhafaza borusu iç çapı ölçülür, gövde ailesi buradan sabitlenir. Sonra dinamik su seviyesi ve kuyu verimi öğrenilir, çünkü kuyunun veremeyeceği debi için pompa seçmek pompayı değil kuyuyu bitirir. Üçüncü adımda tesisatın istediği debi ve toplam basma yüksekliği hesaplanır. Dördüncü adımda su analizi ile malzeme kararı verilir. Beşinci adımda kablo kesiti ve koruma sistemi boyutlandırılır.

Bu beş adımın hiçbiri atlanamaz, çünkü her biri diğerinin sonucunu değiştirir. Örneğin 6 inç kuyuya 4 inç pompa indirmek hidrolik olarak sorunsuz görünür, ancak motor çevresindeki halka kesit büyüdüğü için soğutma hızı düşer ve akım gömleği gerekebilir. Pompa gamımızın tamamını ürün sayfamızda inceleyebilirsiniz. (Detay: Pompa Sistemleri)

Grundfos SQ, 3 inç gövde çapına sahip, entegre elektronikli, tek fazlı ve konut ölçeğine yönelik bir dalgıç kuyu pompası ailesidir. Gövde dış çapı yaklaşık 74-76 mm olduğu için 3 inç, yani 80 mm iç çaplı bir muhafaza borusuna girer; 4 inç ve üzeri kuyularda da sorunsuz kullanılır. Sabit mıknatıslı motoru ve geniş gerilim aralığı sayesinde zayıf şebekelerde tolerans payı yüksektir.

Serinin ayırt edici özelliği, ayrı bir koruma panosu gerektirmeden pompanın içinde toplanmış koruma setidir. Kuru çalışma koruması, aşırı ve düşük gerilim koruması, aşırı yük koruması, aşırı sıcaklık koruması ve yumuşak kalkış aynı gövdenin içindedir. Yumuşak kalkış aynı zamanda su darbesini azaltır ve boru hattını korur.

Tipik bantlar şöyledir. Nominal debi mertebeleri yaklaşık 1 ile 7 m³/h arasında dizilir; SQ 1, SQ 2, SQ 3, SQ 5 ve SQ 7 gövdeleri bu bandı kapsar. Basma yüksekliği model içindeki kademe sayısına göre yaklaşık 15 mSS ile 150 mSS arasında değişir. Motor gücü tipik olarak 0,7 kW ile 1,85 kW bandındadır ve tamamı tek fazlı beslemeye uygundur. Maksimum daldırma derinliği 150 m mertebesindedir.

Gövde malzemesi paslanmaz çeliktir; hidrolik parçalar ve dış gömlek 304 kalite paslanmaz esaslıdır, kademe içi elemanlarda teknik polimer kullanılır. Bu yapı, seriyi hafif kılar: bir SQ pompa tek kişiyle kuyuya indirilebilecek ağırlıktadır. Kum toleransı temiz su pompası sınıfına uygun biçimde 50 g/m³ mertebesindedir; kumlu kuyularda ön filtre veya kuyu geliştirme şarttır.

Tipik kullanım alanları şunlardır: müstakil ev ve villa kuyusundan depoya su alma, bahçe sulaması, küçük ölçekli damla sulama besleme, sondaj kuyusundan hidrofor deposuna transfer ve yağmur suyu sarnıcından bina içi kullanıma aktarım. Depodan sonra basınçlandırma gerekiyorsa devreye ayrı bir hidrofor girer; kuyu pompası ile hidroforun görevleri karıştırılmamalıdır. Villa ölçeğinde hidrofor tarafı için ayrı rehberimiz vardır. (Detay: Villa İçin Hidrofor Tavsiyesi: Sessiz, Güçlü ve Az Elektrik Tüketen Modeller)

Grundfos SQE, SQ ile aynı 3 inç hidrolik gövdeyi paylaşan ancak haberleşme ve sabit basınç kontrolü yeteneği eklenmiş varyanttır. Grundfos sq ile sqe farkı tek cümlede şudur: SQ sabit devirde çalışıp korumalarını kendi yapar, SQE ise bir basınç vericisi ve uygun kontrol ünitesiyle birlikte çalıştığında devrini değiştirerek şebeke basıncını sabit tutar. Hidrolik eğriler ve gövde ölçüleri aynı kaldığı için kuyu tarafında ek bir kısıt doğmaz.

Sabit basınç kontrolünün pratik karşılığı şudur. Klasik kurulumda kuyu pompası depoyu doldurur, depodan sonra bir hidrofor evin basıncını üretir; iki cihaz, iki bakım kalemi ve iki arıza noktası olur. SQE ile kurulan sabit basınç düzeninde ise pompa doğrudan tesisata basar ve musluk açıldıkça devrini artırıp azaltarak hedef basıncı korur.

Enerji tarafındaki farkı bir örnekle görmek kolaydır. Sabit devirli bir kurulumda pompa her açılışta tam devirde kalkar ve fazla basıncı basınç düşürücüde ya da vanada harcar. Değişken devirli sabit basınç kurulumunda ise benzerlik yasaları gereği mil gücü devrin yaklaşık küpüyle değişir; devri yüzde 20 düşürmek gücü yaklaşık yüzde 49 azaltır. Günde 3 saat çalışan 1,2 kW çekişli bir sistemde bu, kabaca 650 kWh/yıl mertebesinde bir fark üretir.

Hangisi kime uygun sorusunun cevabı nettir. Deposu olan, suyu yerçekimiyle ya da ayrı bir hidroforla dağıtan kurulumlarda SQ yeterlidir ve daha ucuz bir sistem kurar. Deposu olmayan, kuyudan doğrudan eve basan ve basınç dalgalanmasından şikâyet eden kurulumlarda Grundfos SQE tercih edilir. Frekans kontrollü çalışmanın genel mantığı için verimlilik rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: Mekanik Sistemlerde Enerji Verimliliği)

SQF, aynı 3 inç gövde ailesinin doğru akım ile de çalışabilen varyantıdır ve güneş paneli, rüzgâr türbini ya da akü grubu ile beslenen kuyular için üretilir. Ayırt edici özelliği geniş besleme aralığıdır: hem doğru akım hem alternatif akım kaynağıyla çalışabildiği için şebekenin olmadığı veya kesintili olduğu arazilerde tek pompa ile hem panelden hem jeneratörden su alınabilir.

Hidrolik tarafta iki farklı yapı vardır. Düşük debi ve yüksek basma isteyen kuyularda helisel rotorlu tip kullanılır; bu tip düşük ışınımda bile su vermeye devam eder, çünkü devri düştüğünde debisi azalır ama basma yüksekliği korunur. Yüksek debi ve düşük basma isteyen kuyularda ise çok kademeli santrifüj tip kullanılır. Tipik debi bandı yaklaşık 0,3 ile 10 m³/h, basma bandı yaklaşık 10 ile 120 mSS mertebesindedir.

Uygulama alanı hayvan sulama, arazi sulaması, köy içme suyu ve şebeke erişimi olmayan tarımsal işletmelerdir. Panel gücü boyutlandırılırken tepe güneş saati üzerinden gidilir: 5 tepe saatlik bir bölgede günde 20 m³ su isteniyorsa, pompanın 4 m³/h ortalama debiyle çalışması gerekir ve panel dizisi bu debiyi sabah ile akşam arasındaki değişken ışınım altında sağlayacak biçimde seçilir. Şebekesiz kurulumlarda pompanın kuru çalışmaya girmesi kavitasyon ve yatak hasarıyla sonuçlanır; konunun mekanizması için ayrı rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: Pompa Kavitasyonu Nedir, Nasıl Önlenir?)

Grundfos SP serisi, paslanmaz çelik gövdeli, çok kademeli ve endüstriyel ölçeğe kadar uzanan dalgıç kuyu pompası ailesidir. Seri dört gövde çapıyla üretilir ve her çap ayrı bir debi bandını kapsar. 4 inç gövde 100 mm iç çaplı bir muhafaza borusuna, 6 inç gövde 150 mm, 8 inç gövde 200 mm, 10 inç gövde ise 250 mm iç çapa girer. Kuyu çapı hangi gövdeye izin veriyorsa hesap oradan başlar.

Debi bantları kabaca şöyle dizilir. 4 inç gövdede nominal debi mertebeleri yaklaşık 1 ile 17 m³/h arasındadır ve basma yüksekliği kademe sayısına göre 300 mSS üzerine kadar çıkabilir. 6 inç gövdede nominal debi yaklaşık 17 ile 80 m³/h, 8 inç gövdede yaklaşık 95 ile 215 m³/h, 10 inç gövdede ise yaklaşık 270 ile 470 m³/h bandındadır. Büyük gövdelerde de çok kademeli yapı sayesinde 400 mSS üzerine ulaşan modeller bulunur.

Bu bantların örtüştüğü yerler seçim için fırsattır. Örneğin 20 m³/h debi hem 4 inç gamın üst ucundan hem 6 inç gamın alt ucundan karşılanabilir. Kuyu çapı izin veriyorsa 6 inç gövde tercih edilir, çünkü aynı debide daha geniş kanal kesiti, daha düşük kademe içi hız ve daha yüksek verim verir. Grundfos SP 46 gibi 6 inç bir gövde, 40-55 m³/h bandında 4 inç bir gövdeye göre belirgin biçimde daha az kademe ile aynı basma yüksekliğini üretir.

Motor tarafında seri, Grundfos MS ve MMS dalgıç motorlarıyla eşleşir. 4 inç uygulamalarda MS 402 ve MS 4000 sınıfı motorlar, 6 inç ve üzerinde MS 6000 ile MMS motorları kullanılır. Motorlar sargı ve yatak yağlaması bakımından su dolgulu tiptedir; bu, sızıntı hâlinde kuyuyu kirletmemesi açısından önemlidir. Üç fazlı beslemede yıldız üçgen ve yumuşak yol verici kullanımı hem akım darbesini hem su darbesini azaltır.

Tipik kullanım alanları geniştir: tarımsal sulama ve merkezi sulama sistemleri, belediye içme suyu kuyuları, sanayi tesislerinde proses suyu temini, yeraltı suyu seviye düşürme, basınç yükseltme hatları, deniz suyu ters ozmoz besleme ve maden sahalarında su tahliyesi. Endüstriyel su hattı bileşenleri için ürün grubumuzu inceleyebilirsiniz. (Detay: Tesisat)

Paslanmaz dalgıç pompa seçiminde malzeme kararı suyun kimyasıyla verilir, fiyat kalemiyle değil. Standart SP gövdeleri 304 kalite paslanmaz çelikten üretilir ve tatlı su kuyularının büyük çoğunluğu için yeterlidir. Klorür yükü yüksek, tuzlu su karışımı olan, düşük pH gösteren veya hidrojen sülfür içeren sularda ise 316 kalite paslanmaz gövde seçilir. Karar ölçütü suyun analiz raporudur.

• Klorür içeriği — 304 paslanmaz: yaklaşık 300 mg/L altında güvenli kabul edilir; 316 paslanmaz: 1.000 mg/L mertebesine kadar tolere eder
• pH bandı — 304 paslanmaz: 6,5 ile 8,5 arasında sorunsuz; 316 paslanmaz: 5 ile 9 arasına kadar genişleyen bant
• Hidrojen sülfür — 304 paslanmaz: kükürtlü sularda çukurcuk korozyonu riski yüksek; 316 paslanmaz: molibden katkısı sayesinde belirgin biçimde dayanıklı
• Deniz suyu ve acı su — 304 paslanmaz: uygun değil; 316 paslanmaz: ters ozmoz besleme ve acı su kuyularında standart tercih
• Kum ve aşındırıcı yük — 304 paslanmaz: 50 g/m³ sınırı içinde kalmalı; 316 paslanmaz: aynı sınır geçerli, malzeme kalitesi kum aşınmasını çözmez
• Sıcaklık — 304 paslanmaz: standart montajda 40 °C sınır; 316 paslanmaz: aynı sınır, üstü için akım gömleği ve motor derating gerekir
• Kime uygun — 304 paslanmaz: iç bölge tatlı su kuyuları, tarımsal sulama; 316 paslanmaz: kıyı şeridi, jeotermal etkili bölgeler, sanayi proses suyu

Klorür yüksekse ikinci bir karar daha gerekir: kablo eki ve çek valf malzemesi. Gövde 316 seçilip kablo eki standart bırakılırsa zayıf halka orası olur. Aynı biçimde kuyu içindeki galvaniz boru, 316 gövdeyle temas ettiğinde galvanik çift oluşturur ve hızlı korozyona girer. Kuyu içi boru, paslanmaz ya da uygun bir polimer olarak seçilmelidir. Klorür, pH ve toplam çözünmüş katı ölçümü rutin bir su analiziyle yapılır; şartlandırma ve arıtma çözümleri için ürün grubumuza bakabilirsiniz. (Detay: Arıtma)

Grundfos dalgıç pompa modelleri, seri adı ile onu izleyen iki sayıdan okunur. SP ailesinde birinci sayı nominal debi mertebesini m³/h cinsinden, tireden sonraki sayı ise kademe sayısını verir. SQ ve SQE ailesinde ise birinci sayı yine nominal debiyi m³/h cinsinden, tireden sonraki sayı nominal basma yüksekliğini mSS cinsinden gösterir. İki ailenin ikinci sayısı aynı anlama gelmez; en sık karıştırılan nokta budur.

SP 5A-25 örneğinde okuma şöyledir: nominal debi 5 m³/h mertebesindedir, gövde 4 inçtir, ara harf tasarım kuşağını belirtir ve 25 sayısı kademe sayısıdır. Kademe sayısı ile basma yüksekliği doğru orantılıdır; aynı gövdenin 25 kademelisi, 8 kademelisinin yaklaşık üç katı basma yüksekliği verir. Bu yüzden aynı seride debi sabit kalırken basma yüksekliği kademe sayısıyla kademeli olarak yükselir.

Grundfos SQ 2-70 örneğinde ise okuma farklıdır: nominal debi 2 m³/h mertebesinde, nominal basma yüksekliği 70 mSS mertebesindedir. Kademe sayısı kodda görünmez, çünkü kullanıcı için anlamlı olan doğrudan basma yüksekliğidir. Aynı mantıkla SQ 3 gövdesinin daha yüksek basmalı bir modeli, üç yerine daha çok kademe taşır ama kodda bu bilgi yer almaz.

Kod üzerindeki ek harfler varyantı anlatır. E harfi elektronik kontrol ve haberleşme yeteneğini, F harfi doğru akım ile de çalışabilen şebekesiz varyantı, N harfi ise korozyona dayanıklı malzeme kuşağını işaret eder. Kirli su tarafında harflerden sonra gelen sayı grubu farklı bir şey söyler: orada ilk sayı basma ağzı çapını, ikincisi motor gücünü, üçüncüsü kutup sayısını verir.

Grundfos SBA, sarnıç, yağmur suyu deposu ve toplama tankı gibi kapalı hazneler için üretilmiş, entegre kontrol ünitesi ve kuru çalışma koruması olan dalgıç bir basınçlandırma pompasıdır. Kuyu pompasından farkı, derin kuyu için değil sığ depo için tasarlanmış olması ve doğrudan tesisata basınçlı su vermesidir. Kendi üzerindeki otomatik kontrol sayesinde ayrı bir pano ya da presostat gerektirmez.

Tipik bantlar şöyledir: debi yaklaşık 1 ile 4 m³/h, basma yüksekliği yaklaşık 20 ile 50 mSS mertebesindedir. Motor gücü tipik olarak 1 kW altındadır ve tek fazlıdır. Emiş tarafında yüzeyden 50 mm mertebesinde bir kotta su alan bir süzgeç bulunur; bu, tank dibindeki tortunun emilmesini engeller ve toplanan yağmur suyunun temiz katmanından çekim yapılmasını sağlar.

Kullanım alanları bahçe sulaması, rezervuar besleme, çamaşır makinesi besleme ve genel amaçlı yağmur suyu değerlendirme sistemleridir. İçme suyu şebekesiyle karışma riski bulunan noktalarda geri akış önleyici zorunludur; TS EN 806-3 kapsamındaki ayrım kuralları burada uygulanır. Gri su ve yağmur suyu hatlarında filtrasyon zinciri de kurulmalıdır. (Detay: Kum Filtresi mi Aktif Karbon Filtresi mi? Su Arıtmada Hangisi Ne İşe Yarar?)

SBA ile bir hidroforu karıştırmamak gerekir. Hidrofor, şebeke ya da depo suyunu yüzeyden emerek basınçlandırır ve genellikle kuru montajlıdır; SBA ise suyun içinde çalışır, bu yüzden emme sorunu, kavitasyon riski ve emiş hattı hava kaçağı sorunu yaşamaz. Buna karşılık bakım için pompanın depodan çıkarılması gerekir. Kuru montajlı alternatifler için Grundfos hidrofor gamına bakabilirsiniz. (Detay: Grundfos Hidrofor Modelleri: SCALA1, SCALA2, CMBE ve Hydro Serileri Arasındaki Farklar)

Grundfos MP 1, 2 inç gövde çapına sahip, 316 paslanmaz gövdeli ve yeraltı suyu numunesi almak için tasarlanmış özel bir dalgıç pompadır. Gövde çapı yaklaşık 45-50 mm olduğu için gözlem kuyularına ve piyezometre borularına girer. Değişken devirli bir kontrol ünitesiyle çalıştırılır ve çok düşük debilerde kararlı akış vermesi bu ünitenin işidir.

Tipik bantlar şöyledir: debi yaklaşık 0,1 ile 2 m³/h, basma yüksekliği yaklaşık 20 ile 90 mSS mertebesindedir. Numune alma uygulamasında istenen şey yüksek debi değil, düşük ve kararlı bir debidir; çünkü hızlı çekim kuyu çevresindeki gözenek suyunu karıştırır ve numunenin temsil değerini bozar. Bu yüzden dakikada birkaç litre mertebesinde kontrollü çekim yapılabilmesi seriyi ayırt eden özelliktir.

Kullanım alanları yeraltı suyu izleme ağları, kirlilik araştırması, sahalarda temizleme çalışmaları, laboratuvar numune alma ve düşük debili özel proses beslemedir. Gövdenin 316 paslanmaz olması, hidrokarbon ve çözücü izleri bulunan sahalarda pompanın numuneyi kirletmemesi açısından belirleyicidir. Endüstriyel su izleme ve arıtma uygulamaları için ilgili rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: Endüstriyel Su Arıtma Sistemi Nasıl Seçilir? Fabrikalar İçin Başlangıç Rehberi)

Unilift, Grundfos gamında drenaj ve hafif kirli su için üretilen taşınabilir dalgıç pompa ailesidir ve üç alt seriye ayrılır. Unilift KP küçük drenaj işleri, Unilift CC yüzeye yakın kalan suyu süpürme işleri, Unilift AP ise katı madde içeren kirli su içindir. Ayrım ölçütü katı madde geçiş çapıdır; bu ölçü seçimde debi kadar belirleyicidir.

Unilift KP serisi, yaklaşık 0,3 ile 0,7 kW motor gücüyle, 10 mm mertebesine kadar katı geçiren, tipik debisi 5 ile 14 m³/h ve basma yüksekliği 5 ile 12 mSS bandında olan küçük bir gamdır. Şamandıralı ve şamandırasız varyantları vardır. Bodrum su tahliyesi, drenaj kuyusu boşaltma ve küçük havuz boşaltma tipik kullanım alanıdır.

Unilift CC serisi, düz emişli bir tabana sahiptir ve zemin üzerinde birkaç milimetre kalıncaya kadar suyu çekebilir. Bu özellik, su basmış bir bodrumun ya da teknik hacmin süpürülmesi gereken uygulamalarda belirleyicidir. Debi bandı yaklaşık 5 ile 12 m³/h, basma yüksekliği yaklaşık 5 ile 9 mSS mertebesindedir. Katı geçişi 10 mm mertebesine kadardır.

Grundfos Unilift AP12 ve kardeş modelleri, seri adındaki sayının doğrudan katı madde geçiş çapını verdiği bir gamdır. Unilift AP12 yaklaşık 12 mm, AP35 yaklaşık 35 mm, AP50 ise yaklaşık 50 mm çapa kadar katı geçirir. Motor gücü tipik olarak 0,6 ile 1,9 kW bandındadır, debi 10 ile 40 m³/h, basma yüksekliği 5 ile 20 mSS mertebesindedir. Basma ağzı DN 40 ile DN 50 arasındadır.

Seçim kuralı basittir: gelen suyun içindeki en büyük parçacığı ölçün, ona bir emniyet payı ekleyin ve geçiş çapı bunun üzerinde olan modeli seçin. Yağmur suyu drenajında AP12 sınıfı yeterli olur; çamurlu şantiye suyunda AP35 gerekir; lifli malzeme ve sebze artığı taşıyan sularda AP50 sınıfına çıkılır. Drenaj pompası seçiminin genel çerçevesi için ayrı rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: Drenaj Pompası Seçimi)

DP, EF ve SEG aileleri, sabit kurulumlu atık su terfi istasyonları için üretilen dalgıç pompalardır. DP serisi drenaj suyu için 10 mm ve 20 mm serbest geçişli çarklarla, EF serisi atık su için 30 mm mertebesinde serbest geçişle, Grundfos SEG serisi ise kesici bıçaklı öğütücü çarkla çalışır. Üçü de otomatik kaplinli montaja uygundur, yani bakım için hattı sökmeden pompa kızaktan yukarı çekilir.

DP serisi tipik olarak 0,6 ile 1,5 kW motor gücünde, 10 ile 40 m³/h debi ve 5 ile 20 mSS basma bandında çalışır. Kullanım alanı yeraltı otoparkı drenajı, asansör kuyusu, bodrum drenaj çukuru ve yağmur suyu toplama haznesidir. Serbest geçiş çapı sınırlı olduğu için lifli ve bezli atık taşıyan hatlarda kullanılmaz.

EF serisi, 30 mm mertebesine kadar serbest geçişiyle evsel atık suyu taşır ve DN 50 ile DN 65 basma ağzıyla üretilir. Tipik güç bandı 0,6 ile 1,5 kW, debi 10 ile 45 m³/h, basma yüksekliği 5 ile 20 mSS mertebesindedir. Küçük bir apartmanın bodrum katındaki atık suyunu üstteki kanala terfi etmek tipik kullanımdır.

Grundfos SEG serisi, kirli su dalgıç pompası ihtiyacının en zor ucudur: kesici bıçak, gelen atığı öğütüp DN 40 gibi küçük bir basma ağzından basınçlı hatta gönderir. Bu, uzun mesafeli ve ince çaplı basınçlı kanalizasyon hatlarını mümkün kılar. Tipik güç bandı 0,9 ile 4,0 kW, basma yüksekliği 10 ile 45 mSS mertebesindedir. Kesici bıçak sayesinde tıkanma riski, aynı işi gören serbest geçişli bir pompaya göre belirgin biçimde düşüktür.

Öğütücü tercih kuralı şudur: basma hattı uzun ve çapı küçükse, ya da hattın bir bölümünde düşük eğim varsa SEG sınıfı seçilir. Basma hattı kısa ve çapı büyükse serbest geçişli EF sınıfı hem daha az enerji harcar hem daha az bakım ister, çünkü öğütme işlemi ek mil gücü tüketir. Foseptik ve terfi istasyonu tasarımında hazne hacmi de en az pompa kadar önemlidir; saatteki kalkış sayısını sınırlayan asıl eleman hazne ölü hacmidir.

Kirli su pompalarında bakım aralığı temiz su pompalarından kısadır. Şamandıra ve seviye vericilerinin yılda en az iki kez temizlenmesi, kesici bıçak boşluğunun kontrol edilmesi ve haznenin yağ tabakasından arındırılması gerekir. Periyodik bakım kalemleri için rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: Pompa Bakımı)

Dalgıç motor, çevresinden geçen suyun sürekli akışıyla soğur; bu akış hızı düşerse sargı sıcaklığı yükselir ve motor ömrü kısalır. 4 inç ve 6 inç dalgıç motorlarda motor gövdesi çevresindeki minimum akış hızı tipik olarak 0,15 m/s, büyük MMS motorlarda ise 0,30 ile 0,50 m/s mertebesinde istenir. Bu hız, kuyu iç çapı ile motor dış çapı arasındaki halka kesitten geçen debiyle hesaplanır.

Hesap tek formülle yapılır: v eşittir Q bölü A. Burada Q debi m³/s, A halka kesit alanı m², v hız m/s cinsindendir. Halka kesit alanı ise A eşittir pi bölü 4 çarpı kuyu iç çapının karesi eksi motor dış çapının karesi bağıntısıyla bulunur. Debiyi m³/h cinsinden aldığınızda 3600'e bölerek m³/s'ye çevirmeniz gerekir.

Örnek 1: kuyu iç çapı 150 mm, 4 inç motorun dış çapı 100 mm, debi 6 m³/h. Alan eşittir 0,7854 çarpı 0,150 karesi eksi 0,100 karesi eşittir 0,7854 çarpı 0,0125 eşittir 0,00982 m². Debi 6 bölü 3600 eşittir 0,001667 m³/s. Sonuç: v eşittir 0,001667 bölü 0,00982 eşittir 0,17 m/s. Bu değer 0,15 m/s eşiğinin üzerindedir ve soğutma yeterlidir.

Örnek 2: aynı pompa 200 mm iç çaplı bir kuyuya indirilirse alan 0,7854 çarpı 0,040 eksi 0,010 eşittir 0,02356 m² olur. Sonuç: v eşittir 0,001667 bölü 0,02356 eşittir 0,071 m/s. Bu değer eşiğin yarısının altındadır; motor yeterince soğumaz. Çözüm, motorun etrafına akım gömleği takmak ve suyu dar bir halkadan geçmeye zorlamaktır. Aynı hesap gömlek iç çapıyla tekrarlanır.

İkinci kritik nokta pompanın kuyu içindeki kotudur. Emiş süzgeci, dinamik su seviyesinin en az 1 ile 2 m altında, kuyu dibinden ise en az 1 m yukarıda olmalıdır. Dibe yakın montaj kum çeker ve kademeleri aşındırır; su seviyesine yakın montaj ise emiş girdabı ve hava sürüklemesi üretir. Filtre borusunun hizasına denk gelen bir montaj da yanlıştır, çünkü orada yatay akış motoru soğutmak yerine kumu doğrudan pompaya taşır.

Dalgıç pompa kablo kesiti, motor akımı ile kablo boyunun birlikte belirlediği gerilim düşümüne göre seçilir; kesit yalnızca akım taşıma kapasitesine bakılarak seçilirse motor düşük gerilimde çalışır ve sargı ısınır. Kabul edilen sınır, motor kalkışında ve sürekli çalışmada beslemeden itibaren toplam gerilim düşümünün yüzde 3'ü aşmamasıdır. Uzun kuyularda kablo kesiti çoğu zaman motor gücünden daha belirleyicidir.

Tek fazlı hesap şu bağıntıyla yapılır: delta U eşittir 2 çarpı L çarpı I çarpı rho bölü S. Burada L kablo boyu m, I akım A, rho bakır özdirenci yaklaşık 0,0175 ohm çarpı mm² bölü m, S kesit mm² cinsindendir. Örnek: 230 V beslemede 8,5 A çeken bir SQ pompa, 60 m kablo ve 2,5 mm² kesit için delta U eşittir 2 çarpı 60 çarpı 8,5 çarpı 0,0175 bölü 2,5 eşittir 7,14 V olur. Bu, 230 V'un yüzde 3,1'idir ve sınırın hemen üzerindedir.

Aynı örnekte kesit 4 mm²'ye çıkarıldığında delta U eşittir 17,85 bölü 4 eşittir 4,46 V olur; oran yüzde 1,94'e iner ve sınırın altında kalır. Görüldüğü gibi tek kademe kesit büyütmek gerilim düşümünü yaklaşık yüzde 40 azaltır. Kablo maliyeti bir kereliktir; düşük gerilimde yanan bir motor ise hem parça hem kuyudan çıkarma işçiliği demektir.

Üç fazlı hesapta bağıntı şudur: delta U eşittir 1,732 çarpı L çarpı I çarpı rho bölü S. Örnek: 400 V beslemede 11 A çeken bir SP pompa, 120 m kablo ve 4 mm² kesit için delta U eşittir 1,732 çarpı 120 çarpı 11 çarpı 0,0175 bölü 4 eşittir 10,0 V olur. Oran yüzde 2,5'tir ve sınırın altındadır. Kablo boyu 180 m'ye çıksaydı düşüm 15,0 V, yani yüzde 3,75 olur ve kesit 6 mm²'ye yükseltilmek zorunda kalırdı.

Kablo seçiminde üç ek kural vardır. Birincisi kuyu içi kablonun su altında sürekli kalmaya uygun tipte olmasıdır; standart bina kablosu kuyuya indirilmez. İkincisi kablo ekinin su geçirmez reçineli ya da ısı ile daralan setle yapılmasıdır; ek noktası dalgıç kurulumlarda en sık arıza veren noktadır. Üçüncüsü kablonun kolon borusuna 2 ile 3 m aralıklarla, gerilim almayacak biçimde bağlanmasıdır.

Dalgıç pompa seçimi iki sayıya indirgenir: gerekli debi ve toplam basma yüksekliği. Debi tüketim profilinden, toplam basma yüksekliği ise dinamik su seviyesi, çıkış kotu, boru sürtünme kaybı ve istenen kalan basıncın toplamından bulunur. Bu iki sayı bulunmadan hiçbir katalog eğrisi işe yaramaz.

Örnek bir villa kuyusu ele alalım. Kuyu statik su seviyesi 25 m, çekim sırasındaki dinamik su seviyesi 38 m ölçülmüştür. Kuyu ağzı ile depo giriş kotu arasındaki düşey fark 8 m'dir. Kuyu ile depo arasındaki boru hattı DN 40 polietilendir; kuyu içi kolon 40 m, dışarıda 80 m olmak üzere toplam 120 m'dir. Depoya serbest boşalma yapılacak, giriş noktasında 2 mSS kalan basınç istenmektedir.

Debi, tüketim profilinden bulunur. Dört kişilik bir hanenin günlük tüketimi kişi başı 150 L kabul edilirse 600 L, bahçe sulaması için 3.000 L eklendiğinde günlük 3.600 L, yani 3,6 m³ olur. Depoyu günde bir kez, bir saatte doldurmak istiyorsanız gerekli debi 3,6 m³/h çıkar. Emniyet payıyla hesap 4,0 m³/h üzerinden yürütülür.

Sürtünme kaybı, DN 40 polietilen boruda 4,0 m³/h debide yaklaşık 3,5 mSS bölü 100 m mertebesindedir. Toplam 120 m için kayıp 120 çarpı 3,5 bölü 100 eşittir 4,2 mSS olur. Yerel kayıplar, dirsek ve çek valf için bu değerin yüzde 15'i kadar eklenir: 4,2 çarpı 1,15 eşittir 4,8 mSS.

Toplam basma yüksekliği şöyle toplanır: dinamik su seviyesi 38 m artı depo kot farkı 8 m artı sürtünme kaybı 4,8 mSS artı kalan basınç 2 mSS eşittir 52,8 mSS. Seçilecek pompa, 4,0 m³/h debide en az 52,8 mSS veren bir modeldir. Bu nokta, 3 inç bir gövdeyle rahatça karşılanır; 4 inç dalgıç pompa gamı da aynı noktayı verir ama kuyu çapı 3 inçse tercih zaten sabittir.

Enerji tarafı da aynı iki sayıdan çıkar. Mil gücü P eşittir Q çarpı H bölü 367 çarpı verim bağıntısıyla bulunur. 4,0 m³/h ve 52,8 mSS için pompa verimi 0,60 alındığında P eşittir 4,0 çarpı 52,8 bölü 367 çarpı 0,60 eşittir 0,96 kW olur. Motor verimi 0,78 kabul edildiğinde şebekeden çekilen güç yaklaşık 1,23 kW'tır. Günde 1 saat çalışan bir sistemde yıllık tüketim yaklaşık 449 kWh/yıl, günde 3 saat çalışan bir sistemde ise yaklaşık 1.347 kWh/yıl olur.

Grundfos dalgıç pompa hangi modeli seçmeliyim sorusunun cevabı kuyu çapı, debi ve suyun kirlilik derecesiyle verilir. Aşağıdaki liste her seriyi kuyu çapı, tipik debi bandı, tipik basma bandı, gövde malzemesi ve kime uygun olduğu başlıklarıyla tek satırda özetler. Listeyi kendi kuyu ölçünüzden okumaya başlayın.

• SQ — Kuyu çapı: 3 inç ve üzeri; Debi: yaklaşık 1-7 m³/h; Basma: yaklaşık 15-150 mSS; Malzeme: 304 paslanmaz esaslı; Kime uygun: villa ve müstakil ev kuyusu, depo doldurma, panosuz kurulum isteyenler
• SQE — Kuyu çapı: 3 inç ve üzeri; Debi: SQ ile aynı bant; Basma: SQ ile aynı bant; Malzeme: 304 paslanmaz esaslı; Kime uygun: deposuz kurulumda sabit basınç isteyen konutlar, basınç dalgalanmasından şikâyet edenler
• SQF — Kuyu çapı: 3 inç ve üzeri; Debi: yaklaşık 0,3-10 m³/h; Basma: yaklaşık 10-120 mSS; Malzeme: paslanmaz gövde; Kime uygun: güneş panelli, şebekesiz veya kesintili elektrikli araziler, hayvan sulama
• SP 4 inç — Kuyu çapı: 4 inç ve üzeri; Debi: yaklaşık 1-17 m³/h; Basma: 300 mSS üzerine kadar; Malzeme: 304 veya 316 paslanmaz; Kime uygun: derin kuyular, tarımsal sulama, küçük içme suyu tesisleri
• SP 6 inç — Kuyu çapı: 6 inç ve üzeri; Debi: yaklaşık 17-80 m³/h; Basma: 400 mSS üzerine kadar; Malzeme: 304 veya 316 paslanmaz; Kime uygun: geniş alan sulaması, belediye kuyuları, sanayi proses suyu
• SP 8 ve 10 inç — Kuyu çapı: 8 ve 10 inç; Debi: yaklaşık 95-470 m³/h; Basma: seriye göre yüksek kademeli; Malzeme: 304 veya 316 paslanmaz; Kime uygun: şehir içme suyu kuyuları, maden susuzlaştırma, büyük endüstriyel çekimler
• SBA — Kuyu çapı: uygulanmaz, depo içi; Debi: yaklaşık 1-4 m³/h; Basma: yaklaşık 20-50 mSS; Malzeme: paslanmaz ve polimer; Kime uygun: yağmur suyu deposu, sarnıç, bahçe ve rezervuar besleme
• MP 1 — Kuyu çapı: 2 inç; Debi: yaklaşık 0,1-2 m³/h; Basma: yaklaşık 20-90 mSS; Malzeme: 316 paslanmaz; Kime uygun: gözlem kuyuları, yeraltı suyu numunesi, düşük debili özel proses
• Unilift AP — Kuyu çapı: uygulanmaz, çukur içi; Debi: yaklaşık 10-40 m³/h; Basma: yaklaşık 5-20 mSS; Malzeme: paslanmaz gövde; Kime uygun: katı içeren drenaj suyu, şantiye ve çukur boşaltma
• SEG — Kuyu çapı: uygulanmaz, hazne içi; Debi: yaklaşık 5-20 m³/h; Basma: yaklaşık 10-45 mSS; Malzeme: döküm gövde, kesici bıçak; Kime uygun: uzun ve ince çaplı basınçlı atık su hatları, foseptik terfi

Bu listeden okunacak asıl hüküm şudur: kuyu çapı 3 inç ise seçim SQ ailesinde biter, tartışma yoktur. Kuyu çapı 4 inç ve üzeriyse debi bandı karar verir; 17 m³/h altındaki talepler 4 inç gövdeyle, üzeri 6 inç ve daha büyük gövdelerle karşılanır. Su kirliyse temiz su serilerinin hiçbiri kullanılmaz; ölçüt debi değil katı geçiş çapı olur. Marka gamlarının tamamı için markalar sayfamıza bakabilirsiniz. (Detay: markalar sayfamız)

SQ ve SP aileleri çoğu zaman aynı kuyuda değerlendirilir, çünkü 4 inç bir kuyuya iki aile de girer. Aralarındaki fark hidrolik kapasiteden çok kurulum mimarisi, kontrol ve servis yaklaşımından doğar. Aşağıdaki karşılaştırma, aynı kuyuda ikisi de mümkünken hangisinin seçileceğini belirleyen ölçütleri sıralar.

• Gövde çapı — SQ: 3 inç, 80 mm iç çaplı kuyuya girer; SP: en küçüğü 4 inç, 100 mm iç çap ister
• Besleme — SQ: tek fazlı, entegre elektronik, ayrı pano gerekmez; SP: küçük modellerde tek faz, çoğunlukla üç faz ve ayrı koruma panosu
• Koruma seti — SQ: kuru çalışma, aşırı ve düşük gerilim, aşırı yük ve sıcaklık koruması pompanın içinde; SP: korumalar panoda kurulur, motor koruma rölesi ve seviye elektrodu ayrı seçilir
• Kalkış davranışı — SQ: yumuşak kalkış standarttır, su darbesi ve akım darbesi düşüktür; SP: yumuşak yol verici ya da yıldız üçgen ayrıca eklenmelidir
• Debi tavanı — SQ: yaklaşık 7 m³/h; SP: 470 m³/h mertebesine kadar uzanan çok geniş gam
• Verim — SQ: konut debilerinde yeterli; SP: aynı debide daha büyük gövde seçilebildiği için sürekli çalışan sistemlerde belirgin biçimde yüksek
• Servis — SQ: kademe içi elemanlar polimer, ekonomik onarım sınırı düşük, çoğunlukla komple değişim; SP: kademe, çark ve motor ayrı yedek parça, uzun ömürlü sistemlerde onarılabilir
• Kime uygun — SQ: günde birkaç saat çalışan konut ve villa kuyusu; SP: günün büyük bölümünde çalışan sulama, içme suyu ve endüstri kuyusu

Karar kuralı çalışma saatinden okunur. Günde 1 ile 3 saat çalışan bir konut kuyusunda SQ toplam sahip olma maliyetini düşürür, çünkü pano, yol verici ve koruma elemanları kalemi baştan düşer. Günde 8 saat ve üzeri çalışan bir sulama ya da içme suyu kuyusunda ise Grundfos SP serisi tercih edilir; verim farkı birkaç sezonda kendini enerji kaleminde gösterir. Marka bazında genel karşılaştırma için ilgili rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: Grundfos mu Wilo mu? Pompa ve Hidrofor Karşılaştırması)