DAB E.sybox Neden Bu Kadar Tercih Ediliyor? E.sybox Mini 3 ve E.sybox Karşılaştırması

DAB E.sybox, pompa, kalıcı mıknatıslı motor, frekans konvertörü, basınç ve akış sensörü, membran hazne ve çek valfin tek bir kabin içinde birleştirildiği, kendinden emişli hidrofor sınıfına giren bir sabit basınçlı hidrofor ailesidir. Literatürde DAB Esybox yazımına da rastlanır; ikisi aynı DAB hidrofor ailesini tanımlar. Cihaz, klasik gruplardan farklı olarak ayrı tank, ayrı şalter ve ayrı pano gerektirmez.

Tercih edilme nedeni tek bir üstün özellik değil, beş tasarım kararının birleşimidir. Birincisi entegre inverter: motor devri debiye göre sürekli değişir ve çıkış basıncı hedef değerde sabit kalır. İkincisi dahili membran hazne: küçük debi taleplerinde pompanın sürekli kalkıp durmasını engeller. Üçüncüsü ses yalıtımlı kabin: cihaz yaşam alanına komşu hacimlerde kurulabilir.

Dördüncüsü kompakt ve modüler gövdedir. Cihaz dikey veya yatay konumlandırılabilir, ayakları ve bağlantı flanşı aynı gövdede yer değiştirir. Bu, dar tesisat dolaplarında ve bodrum nişlerinde montaj esnekliği demektir. Beşincisi kablosuz çoklu çalışma: tam boy modellerde iki veya daha fazla ünite kablo çekmeden birbiriyle haberleşip yedekli ve kademeli çalışabilir.

Bu beş özelliğin ortak sonucu, tesisatçının sahada harcadığı süredir. Klasik bir hidrofor grubunda pompa, tank, şalter, manometre, çek valf ve pano ayrı ayrı bağlanır ve ayarlanır; kurulum yarım günü bulur. E.sybox tipi bir cihazda giriş ve çıkış rakoru bağlanır, gövde doldurulur, fiş takılır ve panelden hedef basınç girilir. Sahadaki bu fark, ürünün yaygınlaşmasındaki en somut etkendir.

Bir noktanın altını çizmek gerekir: bu özelliklerin tamamı DAB'a özgü değildir. Grundfos SCALA2, Wilo Isar BOOST5 ve benzeri kompakt hidroforlar da entegre inverter ve sessiz kabin sunar. E.sybox'ı ayıran, dahili hazne hacminin görece büyük olması ve tam boy modellerde daha yüksek debi ve basma yüksekliğine çıkılabilmesidir. Segmentin tümünü görmek için hidrofor markalarını karşılaştıran rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: En İyi Hidrofor Markaları Hangileri? Grundfos, Wilo, DAB, Lowara, Etna ve Sumak Karşılaştırması)

Entegre inverter, motorun besleme frekansını değiştirerek devri sürekli ayarlayan güç elektroniği ünitesidir. E.sybox ailesinde bu ünite ayrı bir pano içinde değil, pompanın kendi gövdesinde yer alır. Sonuç, sabit devirli bir hidroforun açma-kapama penceresi yerine, hedef basınç etrafında dar bantlı bir denge durumudur.

Farkı sayıyla ifade edelim. Sabit devirli klasik bir hidrofor tipik olarak 2,0 bar ile 3,5 bar arasında bir şalter penceresinde çalışır; kullanıcının armatür ucunda hissettiği basınç 1,5 bar genlikte salınır. İnverterli bir cihazda salınım, ayarlanan hedefin yaklaşık 0,2-0,3 bar bandında kalır. Termostatik olmayan bir duş bataryasında 1,5 bar genlik sıcaklık dengesini bozar, 0,4 bar genlik hissedilmez.

İkinci kazanç enerjidir ve fizik yasasına dayanır. Bir santrifüj pompada debi devirle doğru, basma yüksekliği devrin karesiyle, mil gücü ise devrin küpüyle değişir. Devri yüzde 50'ye indirdiğinizde teorik mil gücü sekizde bire iner. Gerçek tesisatta statik yükseklik nedeniyle bu kazanç bu kadar keskin olmaz, ancak yön aynıdır ve kısmi yükte tüketim belirgin biçimde düşer.

Üçüncü kazanç motor ömrüdür. Sabit devirli bir cihaz, küçük debi taleplerinde dakikada birkaç kez devreye girip durabilir; günde 40-80 kalkış olağandır ve bu yılda 15.000-30.000 kalkış demektir. Her kalkışta motor anma akımının 4-6 katı bir akım çeker, sargılar ısınır, mekanik salmastra ve rulmanlar yorulur. İnverterli cihazda talep sürdüğü müddetçe pompa düşük devirde dönmeye devam eder ve kalkış sayısı tek haneli seviyeye iner.

Dördüncü kazanç su darbesinin ortadan kalkmasıdır. Sabit devirli bir pompanın ani duruşu boru hattında basınç dalgası oluşturur; bu dalga zamanla rakorlarda gevşemeye ve armatür contalarında yorulmaya yol açar. İnverterli cihaz rampa ile yavaşlayıp durur, dalga oluşmaz. Basınç kontrolünün tesisat genelindeki etkileri için basınç düşürücü rehberimiz tamamlayıcıdır. (Detay: Basınç Düşürücü Kullanımı)

Evet, normal konut kullanımında ayrı bir hidrofor tankı gerekmez. E.sybox ailesinde membran hazne gövdenin içindedir ve tam boy modellerde tipik olarak 2 litre mertebesinde, mini gamında ise bunun altında bir hacme sahiptir. Kesin hacim katalog değeridir ve modele göre değişir; sipariş öncesi ilgili modelin teknik sayfasından doğrulanmalıdır.

Bu haznenin görevi çoğu kişinin sandığı gibi su depolamak değildir. Görevi, çok küçük debi taleplerinde ve sızıntılarda pompanın gereksiz yere devreye girmesini engellemektir. Damlayan bir musluk, gece boyunca sabit devirli bir hidroforu onlarca kez çalıştırır. Birkaç litrelik bir tampon hacim, aynı senaryoda pompayı saatte bir kez devreye sokar.

Haznenin ikinci işlevi, inverterin tepki süresine zaman kazandırmaktır. Bir musluk açıldığı anda basınç düşmeye başlar; sürücünün devri yükseltmesi bir saniyenin altında sürer ama sıfır değildir. Tampon hacim bu geçiş süresinde basıncı taşır ve kullanıcı ilk anda bir düşüş hissetmez.

İlave tankın gerçekten yararlı olduğu üç durum vardır. Birincisi, tesisatta sürekli ve küçük bir sızıntı varsa. İkincisi, çok kısa süreli talepler sık tekrarlanıyorsa, örneğin çok sayıda fotoselli armatürün bulunduğu bir ortak alanda. Üçüncüsü, uzun hatlarda su darbesi tamponu gerekiyorsa. Bu üç durumun dışında ilave tank hem yer kaplar hem de bakım kalemi ekler.

İlave tank takılacaksa ön basınç ayarı belirleyicidir. Kural şudur: tankın hava ön basıncı, pompanın devreye girme basıncından 0,2-0,3 bar düşük ayarlanır. Hedef basınç 3,0 bar ise tank ön basıncı 2,7-2,8 bar olmalıdır. Yanlış ön basınç tankın hiç çalışmamasına ya da membranın erken yırtılmasına yol açar. Hacim hesabının detayları için ayrı rehberimiz vardır. (Detay: Genleşme Tankı Hesabı)

E.sybox ses seviyesi, tam boy modellerde katalog koşullarında 45 dB(A) mertebesinde, mini gamında ise 50 dB(A) civarında verilir. Kesin değer modele ve ölçüm noktasına göre değişir. Kıyaslama için: 45 dB(A) sessiz bir kütüphaneye, 60 dB(A) normal konuşma sesine karşılık gelir. Aradaki 15 dB(A) fark, ses gücü olarak yaklaşık 30 katlık, insan kulağında ise kabaca üç kat daha yüksek algılanan bir gürültü demektir.

Bu düşük ses üç tasarım kararından gelir. Birincisi, motorun kısmi yükte düşük devirde dönmesidir; ses hem devirle hem akış hızıyla artar. İkincisi, hidrolik gövdenin ses yalıtımlı bir dış kabin içine alınmasıdır. Üçüncüsü, cihazın kendi ağırlığı ve içindeki su kütlesinin titreşimi sönümlemesidir; tam boy E.sybox'ın 27-30 kg mertebesindeki ağırlığı bu açıdan bir avantajdır.

Ancak katalog değeri tek başına yeterli değildir. Ses yaşam alanına üç kanaldan ulaşır: hava yoluyla yayılım, yapıya iletilen titreşim ve boru hattı üzerinden taşınan akış sesi. Cihaz 45 dB(A) olsa bile ayakları doğrudan betona vidalanmışsa titreşim döşemeye geçer ve üst katta duyulur. Katalogdaki değer 1 m mesafede ve yansımasız ortamda ölçülür; sert yüzeyli küçük bir pompa odasında aynı cihaz 50-55 dB(A) okutabilir.

Uygulanacak dört önlem sırasıyla şunlardır: cihazı titreşim yalıtımlı takoz üzerine oturtmak, giriş ve çıkışta esnek kompansatör kullanmak, boru askılarını lastik yataklı seçmek ve mümkünse pompa hacminin duvarını yatak odasına komşu yapmamak. Bu dört önlem, ürünün akustik avantajını sahada gerçekten karşılığa dönüştürür ve maliyeti cihazın yanında ihmal edilebilir düzeydedir.

E.sybox ailesinin ikinci ayırt edici tarafı, montaj esnekliği ve çoklu ünite yönetimidir. Gövde, dikey veya yatay konumda kurulabilecek biçimde tasarlanmıştır; giriş ve çıkış ağızları ile ayak takımı buna göre yer değiştirir. Dar tesisat dolaplarında, bodrum nişlerinde ve teknik hacimlerde bu esneklik, klasik pompa-tank ikilisine göre belirgin bir yer kazancı sağlar.

Çoklu çalışma tarafında, tam boy E.sybox ve E.sybox Max modelleri kablosuz haberleşme ile birden fazla üniteyi tek bir grup gibi yönetebilir. Üniteler kendi aralarında ana ve yedek rolünü paylaşır, çalışma saatlerini dengelemek için rolleri dönüşümlü değiştirir ve talep arttığında ikinci ünite kademeli olarak devreye girer. Desteklenen ünite sayısı katalog değeridir ve ürün sürümüne göre değişir.

Bu yapının mühendislik karşılığı üç maddedir. Birincisi yedeklilik: bir ünite arızalandığında diğeri sistemi taşır ve su kesintisi yaşanmaz. İkincisi kapasite artışı: iki ünite paralel çalıştığında debi kabaca toplanır, basma yüksekliği ise değişmez. Üçüncüsü ömür dengelemesi: çalışma saatleri eşitlendiği için iki cihaz aynı anda yorulur ve bakım planlaması öngörülebilir hale gelir.

Kablosuz çözümün klasik çok pompalı gruba göre avantajı kablo ve pano işçiliğidir. Klasik bir hidrofor grubunda pompalar ortak bir panoya, pano da basınç transmitterine kablolanır; devreye alma parametre girişi gerektirir. Kablosuz eşleştirmede iki cihaz panelden birbirini tanır ve grup davranışını kendisi kurar.

Dezavantajı ise ölçek sınırıdır. Bu mimari, birkaç üniteye kadar konut ve küçük ticari kullanım için tasarlanmıştır. Debi ihtiyacı bu sınırın üzerine çıktığında, dikey kademeli pompalardan kurulu, ortak panolu ve transmitterli klasik basınçlandırma grubuna geçmek gerekir. Bina ölçeğine göre grup seçimi için ürün grubumuzu inceleyebilirsiniz. (Detay: Pompa Sistemleri)

E.sybox Mini 3 tarafında çoklu çalışma beklentisi kurmamak gerekir. Mini gamı tek üniteli, dairelik kullanım için konumlandırılmıştır; kablosuz grup çalışması tam boy modellerin özelliğidir. Yedeklilik ihtiyacı varsa doğrudan tam boy gama ya da çok pompalı bir gruba bakılmalıdır.

E.sybox Mini 3, DAB'ın kompakt gamındaki tek üniteli, kendinden emişli, entegre inverterli konut hidroforudur. Katalog seviyesinde tipik değerleri şöyledir: maksimum debi yaklaşık 4,8 m³/h, maksimum basma yüksekliği 55 mSS mertebesi, tek fazlı 230 V besleme, kendinden emiş 8 m'ye kadar, koruma sınıfı IPX4, ağırlık 13-14 kg bandı. Kesin değerler katalog verisidir ve ürün sürümüne göre değişir.

Model adındaki üç rakamı motorun beygir karşılığı ile karıştırmamak gerekir; gam içindeki konumu ifade eder. Anma gücü tipik olarak 0,85-1,0 kW bandındadır ve tek fazlı bir prizden beslenebilecek düzeydedir. Bu, cihazın ayrı bir sigorta grubu ve kalın kesitli besleme çekmeden kurulabilmesi anlamına gelir.

Cihazın hedef basıncı ön panelden ayarlanır. Fabrika çıkışı tipik olarak 3,0 bar civarındadır ve ayar aralığı gam genelinde 1,0-5,5 bar bandındadır. Ayar adımı 0,1 bar mertebesindedir. Doğru değer tahminle değil hesapla bulunur; ilerideki basma yüksekliği bölümünde adım adım gösteriyoruz.

Mini 3'ün mühendislik konumu nettir: 2-3 kişilik daire, tek banyolu küçük konut, şebeke basıncı düşük ama debi yeterli olan apartman dairesi. Bu senaryolarda eş zamanlı debi genellikle 1,5-2,5 m³/h bandında kalır ve cihaz eğrinin rahat bölgesinde çalışır.

Sınırları da aynı ölçüde nettir. Maksimum debi değeri sıfır basmadaki değerdir; 30 mSS civarında bir çalışma noktasında gerçek debi bunun belirgin altına iner. Aynı anda iki duşun açıldığı iki banyolu bir villada Mini 3 sınırda kalır. Bu, cihazın kusuru değil sınıf farkıdır.

Tam boy DAB E.sybox, aynı mimarinin daha yüksek hidrolik kapasiteli sürümüdür. E.sybox özellikleri katalog seviyesinde şöyledir: maksimum debi yaklaşık 6,6 m³/h, maksimum basma yüksekliği 65 mSS mertebesi, anma gücü 1,5 kW bandı, tek fazlı 230 V, kendinden emiş 8 m, ses seviyesi 45 dB(A) mertebesi, ağırlık 27-30 kg bandı. Değerler katalog verisidir ve modele göre değişir.

E.sybox Max ise gamın üst ucudur ve daha yüksek debi gereken kullanımlar için konumlandırılmıştır. Maksimum debi 9-10 m³/h mertebesine çıkar, basma yüksekliği yine 65 mSS bandındadır ve model ailesi içinde üç fazlı besleme seçenekleri de bulunur. Bu sınıf artık tek konut ölçeğinin üzerine, çok daireli küçük binalar ve ticari kullanım tarafına geçer.

Tam boy modellerin ilk somut avantajı basma yüksekliğidir. 65 mSS, 45-55 mSS bandındaki kompakt cihazlara göre yaklaşık bir kat daha fazla düşey mesafe ve sürtünme kaybı taşıma kapasitesi demektir. Pratikte bu, üç-dört katlı bir yapıda üst kat duşunda kalan basıncın hesapla garanti altına alınabilmesi anlamına gelir.

İkinci avantaj debidir. 6,6 m³/h, iki banyolu bir villada aynı anda iki duş ve bir mutfak eviyesinin açıldığı tepe anını karşılayabilecek mertebedir. Mini gamının 4,8 m³/h değeri bu ana yetişemez; basınç düşer ve kullanıcı yetersizlik hisseder.

Üçüncü avantaj çoklu çalışma ve uzaktan izleme yeteneklerinin bu gamda bulunmasıdır. Yedekli çalışma gerekiyorsa ya da cihazın durumunun uzaktan izlenmesi isteniyorsa tam boy gam gerekir. Bu özellikler mini gamda ya yoktur ya da sınırlıdır.

Bedel tarafında iki kalem öne çıkar: fiziksel hacim ve kurulum yükü. 27-30 kg'lık bir cihaz için zemin hazırlığı, takoz ve iki kişilik taşıma gerekir. Ayrıca 1,5 kW bandındaki bir motor için besleme hattının kesiti ve kaçak akım koruması ayrıca gözden geçirilmelidir; prizden beslemeyi varsaymamak gerekir.

E.sybox Mini 3 ile E.sybox farkı en net biçimde katalog değerlerinin yan yana konmasıyla görülür. Değerler tipik katalog mertebeleridir; kesin rakam ürün sürümüne göre değişir ve sipariş öncesi teknik sayfadan doğrulanmalıdır.

• DAB E.sybox Mini 3 — Maks. debi: yaklaşık 4,8 m³/h; Maks. basma: 55 mSS mertebesi; Anma gücü: 0,85-1,0 kW bandı; Ağırlık: 13-14 kg; Ses: 50 dB(A) mertebesi; Kendinden emiş: 8 m; Çoklu çalışma: yok
• DAB E.sybox (tam boy) — Maks. debi: yaklaşık 6,6 m³/h; Maks. basma: 65 mSS mertebesi; Anma gücü: 1,5 kW bandı; Ağırlık: 27-30 kg; Ses: 45 dB(A) mertebesi; Kendinden emiş: 8 m; Çoklu çalışma: kablosuz, birden fazla ünite
• DAB E.sybox Max — Maks. debi: 9-10 m³/h mertebesi; Maks. basma: 65 mSS mertebesi; Besleme: tek veya üç fazlı seçenekler; Konum: çok daireli bina ve küçük ticari kullanım
• Basınç kararlılığı — Her üç sınıfta da entegre inverter vardır; hedef basınç etrafında 0,2-0,3 bar bandında salınım beklenir, sınıflar arasında fark yoktur
• Hedef basınç ayarı — Her üç sınıfta panelden yapılır; tipik aralık 1,0-5,5 bar, adım 0,1 bar
• Dahili hazne — Mini gamında daha küçük, tam boy gamda 2 litre mertebesi; büyük hazne, çok küçük debi taleplerinde kalkış sayısını daha da azaltır
• Montaj yükü — Mini 3: tek kişi taşır, dar dolaba sığar; tam boy: iki kişi taşır, zemin hazırlığı ve daha kalın besleme kesiti ister
• Tipik kullanım — Mini 3: daire, tek banyolu konut, tek katlı küçük ev; tam boy: iki-üç banyolu villa, üç-dört katlı yapı, uzun boru hattı; Max: çok daireli bina, küçük ticari tesis

Bu listeden çıkarılacak en önemli sonuç şudur: iki sınıf arasındaki fark basınç kararlılığı ya da sessizlik değildir, hidrolik kapasitedir. Mini 3, tam boy E.sybox ile aynı kontrol mantığını ve aynı konfor davranışını sunar; ayrıldıkları yer verebildikleri debi ve basma yüksekliğidir.

Bu ayrım, seçimde yapılan en pahalı hatanın da panzehiridir. Basınç kararsızlığı yaşayan bir kullanıcı tam boy modele geçerek sorunu çözer sanır; oysa kararsızlık zaten inverterle çözülmüştür. Debisi yetmeyen bir kullanıcı ise mini gamda kalırsa hangi ayarı değiştirirse değiştirsin sonuç almaz.

Karar üç girdiye bakarak verilir: en yüksek musluk ile pompa arasındaki düşey mesafe, aynı anda kullanılacak armatür sayısı ve yedeklilik ihtiyacı olup olmadığı. Aşağıdaki eşleştirme bu üç girdiye göre net bir yönlendirme sunar.

• Apartman dairesi, tek banyo, 1-2 armatür eş zamanlı, kot farkı 10 mSS altı — E.sybox Mini 3 yeterlidir; tam boy gamın fazladan kapasitesi karşılığını vermez
• Tek katlı müstakil ev, tek banyo, bahçe sulama hattı ikinci öncelik — E.sybox Mini 3; sulama tek noktalı ve kesintisiz bir kullanımdır, 4,8 m³/h bandı yeter
• İki banyolu villa, sabah saatlerinde iki duş aynı anda — tam boy E.sybox; Mini 3 bu tepe anında sınırda kalır ve basınç düşer
• Üç-dört katlı yapı, bodrumda pompa, en üst katta duş — tam boy E.sybox; gerekli basma 45-55 mSS bandını aşar, 65 mSS mertebesi gerekir
• Uzun ve ince çaplı boru hattı, kot farkı düşük ama sürtünme kaybı yüksek — tam boy E.sybox; kaybı taşıyacak basma yüksekliği belirleyicidir
• Su kesintisi kabul edilemeyen kullanım, yedeklilik şart — tam boy E.sybox ile çoklu ünite ya da doğrudan çok pompalı basınçlandırma grubu
• Eş zamanlı debi 7 m³/h üzeri, çok daireli bina — E.sybox Max sınıfı ya da dikey kademeli pompalardan kurulu klasik grup
• Pompa yatak odasına komşu bir nişte duracak — her iki sınıf da uygundur; belirleyici olan cihaz değil titreşim yalıtımı ve esnek bağlantıdır

Villa senaryosunda karar pratikte neredeyse her zaman tam boy gam lehine çıkar. Sebep konfor beklentisi değil, eş zamanlı debidir: iki banyolu bir yapıda tepe debi hesabı çoğu zaman 5 m³/h eşiğini aşar ve mini gamın kapasitesini geçer.

Daire senaryosunda ise tersi geçerlidir. Tek banyolu bir dairede eş zamanlı debi nadiren 2 m³/h'yi aşar; tam boy bir cihaz burada eğrinin çok solunda, düşük verimli bir bölgede çalışır. Doğru seçim, kapasiteyi ihtiyaca oturtmaktır.

DAB E.sybox kaç kata çıkar sorusunun cevabı sabit bir sayı değildir; hesapla bulunur. Gerekli basma yüksekliği üç bileşenin toplamıdır: statik yükseklik, boru sürtünme kaybı ve armatürde istenen kalan basınç. Formül şudur: H_gerekli eşittir H_statik artı H_sürtünme artı H_armatür.

Adım 1 — statik yükseklik. Pompa mil kotu ile en yüksek armatür arasındaki düşey mesafedir. Kat yüksekliği 3 m kabul edilen dört katlı bir yapıda, bodrumdaki pompadan üçüncü kattaki duş başlığına mesafe şöyle toplanır: 3 kat çarpı 3 m eşittir 9 m, artı bodrum kotu 2,5 m, artı duş başlığı yüksekliği 2,1 m. Toplam 13,6 mSS.

Adım 2 — sürtünme kaybı. Konut tesisatında düşey ve yatay toplam boru uzunluğu 40 m, birim kayıp 0,15 mSS/m kabul edilirse 40 çarpı 0,15 eşittir 6,0 mSS. Dirsek, tee ve vanaların eşdeğer uzunluğu için bu değere yüzde 30 eklenir: 6,0 çarpı 1,3 eşittir 7,8 mSS.

Adım 3 — armatür kalan basıncı. TS EN 806-3 ve genel uygulama pratiğinde standart duş bataryası için 1,5 bar, yağmurlama duş başlığı için 2,0 bar önerilir. 2,0 bar karşılığı 20,4 mSS'dir. Konforlu bir duş için bu değeri esas alalım.

Adım 4 — toplam. H_gerekli eşittir 13,6 artı 7,8 artı 20,4 eşittir 41,8 mSS. Bu değer, 55 mSS mertebesindeki E.sybox Mini 3 için ilk bakışta rahat görünür. Ancak kritik nokta şudur: 55 mSS değeri sıfır debideki kapalı vana değeridir. Aynı cihaz 3 m³/h debide yaklaşık 30-35 mSS verir.

Adım 5 — çalışma noktası kontrolü. Doğru soru şudur: hesapladığım debide cihaz hesapladığım basmayı veriyor mu? 41,8 mSS gereksinim ile 3 m³/h talebi bir araya geldiğinde mini gam sınırda kalır, tam boy E.sybox ise 65 mSS mertebesindeki eğrisiyle bu noktayı rahat karşılar. Seçim eğri üzerinde yapılır, katalogdaki tek maksimum sayı üzerinden değil.

Pratik sonuç: mini sınıfı cihazlar kot farkı 10-12 mSS'ye kadar olan iki katlı yapılarda rahat, üç katlı yapılarda sınırda çalışır. Üç kat ve üzerinde tam boy gam, dört kat ve üzerinde ise çok kademeli bir pompa grubu düşünülmelidir. Bina ölçeğine göre seçenekler için ürün grubumuza bakabilirsiniz. (Detay: Pompa Sistemleri)

Bir hidroforun debisi, tesisattaki tüm armatürlerin toplamına göre değil eş zamanlılık kabulüne göre seçilir. DIN 1988-300'e göre eş zamanlı debi, toplam yük birimlerinden şu bağıntıyla bulunur: Q eşittir 0,682 çarpı ΣLU üssü 0,45 eksi 0,14. Sonuç litre/saniye cinsindendir.

Örnek 1 — daire senaryosu. Tek banyolu bir dairede 1 duş (2 LU), 2 lavabo (1 LU), 1 rezervuar (1 LU), 1 mutfak eviyesi (2 LU) ve 1 çamaşır makinesi (2 LU) bulunsun. Toplam ΣLU eşittir 2 artı 2 artı 1 artı 2 artı 2 eşittir 9 LU.

Hesap: 9 üssü 0,45 yaklaşık 2,65'tir. Q eşittir 0,682 çarpı 2,65 eksi 0,14 eşittir 1,81 eksi 0,14 eşittir 1,67 L/s. Saatlik karşılığı 1,67 çarpı 3,6 eşittir 6,0 m³/h. Bu, tüm armatürlerin aynı anda kullanıldığı teorik tepe değerdir; pratikte tek banyolu bir dairede gerçekleşen eş zamanlılık bunun altındadır.

Örnek 2 — iki banyolu villa. 2 duş (her biri 2 LU), 3 lavabo (1 LU), 2 rezervuar (1 LU), 1 mutfak eviyesi (2 LU), 1 bulaşık makinesi (2 LU) ve 1 çamaşır makinesi (2 LU) olsun. Toplam ΣLU eşittir 4 artı 3 artı 2 artı 2 artı 2 artı 2 eşittir 15 LU.

Hesap: 15 üssü 0,45 yaklaşık 3,30'dur. Q eşittir 0,682 çarpı 3,30 eksi 0,14 eşittir 2,25 eksi 0,14 eşittir 2,11 L/s. Saatlik karşılığı 2,11 çarpı 3,6 eşittir 7,6 m³/h. Bu değer hem mini gamın 4,8 m³/h sınırını hem de tam boy E.sybox'ın 6,6 m³/h sınırını aşar.

Karar kuralı şudur: hesaplanan eş zamanlı debi 4 m³/h altındaysa mini sınıfı yeterlidir. 4-6 m³/h aralığında tam boy gam gerekir. 6-10 m³/h aralığında Max sınıfı ya da çoklu ünite düşünülür. 10 m³/h üzerinde tek gövdeli konut hidroforu segmentinden çıkılmış olur ve dikey kademeli pompalardan kurulu klasik grup devreye girer.

Debi yetersizliğinin sahadaki belirtisi bellidir: ikinci armatür açıldığında birincinin akışı gözle görülür biçimde azalır, üst kattaki duş alt katta çamaşır makinesi su alırken zayıflar. Bu tabloda hedef basıncı yükseltmek durumu kötüleştirir; pompa aynı debiyi daha yüksek basınçta vermeye zorlanır ve çalışma noktası eğrinin dik bölgesine kayar.

İnverterli bir hidroforun yıllık tüketimi, anma gücünden değil ağırlıklı ortalama güçten hesaplanır. Cihaz çalışma süresinin büyük kısmını kısmi devirde geçirir; afinite yasaları gereği yarım devirde çekilen güç teorik olarak sekizde bire iner, gerçek tesisatta statik yükseklik nedeniyle bu oran daha ılımlı olur.

Senaryo kuralım. Dört kişilik bir konutta kişi başı günlük su tüketimi 150 litre kabul edilirse toplam 600 L/gün, yani 0,6 m³/gün olur. Ancak armatürler çoğunlukla kısmi debide açıldığı için pompanın gerçek çalışma süresi teorik süreden uzundur; günde ortalama 45 dakika kabul edelim. Yıllık çalışma süresi: 0,75 saat çarpı 365 eşittir 274 saat.

Adım 1 — E.sybox Mini 3 hesabı. Anma gücü 0,9 kW kabul edilsin. Kısmi yükte ağırlıklı ortalama güç, tipik konut profilinde anma değerinin yaklaşık yüzde 40'ı mertebesinde kalır: 0,9 çarpı 0,40 eşittir 0,36 kW. Yıllık tüketim: 274 saat çarpı 0,36 kW eşittir 99 kWh/yıl.

Adım 2 — tam boy E.sybox hesabı. Anma gücü 1,5 kW kabul edilsin. Aynı su tüketimi profilinde cihaz daha da düşük yük oranında çalışır; ağırlıklı ortalama gücü anma değerinin yüzde 30'u kabul edelim: 1,5 çarpı 0,30 eşittir 0,45 kW. Yıllık tüketim: 274 saat çarpı 0,45 kW eşittir 123 kWh/yıl.

Adım 3 — yorum. Fark 24 kWh/yıl mertebesindedir ve tek başına karar verdirmez. Bu hesabın gösterdiği asıl şey şudur: kapasitesi ihtiyacın çok üzerinde bir cihaz, inverterli olsa bile bir miktar fazla tüketir. Ancak fark, sabit devirli bir cihazla karşılaştırıldığında ortaya çıkan farkın yanında küçüktür.

Adım 4 — sabit devirli referans. Aynı 274 saat, 0,75 kW anma güçlü sabit devirli bir hidroforla çalışılsaydı tüketim 274 çarpı 0,75 eşittir 206 kWh/yıl olurdu. İnverterli mini sınıfına göre fark 107 kWh/yıl, tam boy sınıfına göre 83 kWh/yıl'dır. Kullanım yoğun bir villada çalışma süresi 800 saate çıktığında bu fark 240-310 kWh/yıl bandına yükselir.

Enerji tarafında ikinci bir kalem daha vardır: kalkış akımı. Sabit devirli motor her devreye girişinde anma akımının 4-6 katı bir akım çeker; günde 60 kalkış yılda 21.900 kalkış demektir. İnverterli cihaz motoru rampa ile hızlandırır, kalkış akımı anma değerinin üzerine çıkmaz ve ince kesitli beslemelerde gerilim düşümü şikâyetleri ortadan kalkar. Tesisat genelinde verimlilik yaklaşımımızı ayrı bir rehberde ele aldık. (Detay: Mekanik Sistemlerde Enerji Verimliliği)

Maliyet kalemleri açısından bakıldığında tabloya dört başlık girer: cihaz yatırımı, montaj işçiliği, yıllık enerji ve bakım. İnverterli cihazlar ilk iki kalemde daha yüksek, üçüncü ve dördüncü kalemde daha düşüktür; toplam sahip olma maliyeti çalışma süresi uzadıkça inverter lehine döner.

Kompakt inverterli hidrofor segmentinde üç ürün sıkça yan yana konur: DAB E.sybox, Grundfos SCALA2 ve kısaca Wilo BOOST5 olarak da anılan Wilo Isar BOOST5. Üçü de kendinden emişli, entegre inverterli ve sabit basınçlıdır; ayrıldıkları noktalar hidrolik kapasite, ses seviyesi, ağırlık ve çoklu çalışma yeteneğidir.

• DAB E.sybox (tam boy) — Maks. debi: yaklaşık 6,6 m³/h; Maks. basma: 65 mSS mertebesi; Anma gücü: 1,5 kW bandı; Ses: 45 dB(A) mertebesi; Ağırlık: 27-30 kg; Dahili hazne: 2 litre mertebesi; Çoklu çalışma: kablosuz, var
• DAB E.sybox Mini 3 — Maks. debi: yaklaşık 4,8 m³/h; Maks. basma: 55 mSS mertebesi; Anma gücü: 0,85-1,0 kW; Ses: 50 dB(A) mertebesi; Ağırlık: 13-14 kg; Çoklu çalışma: yok
• Grundfos SCALA2 3-45 — Maks. debi: 5 m³/h civarı; Maks. basma: 45 mSS; Anma gücü: 0,55 kW; Ses: 47 dB(A); Ağırlık: yaklaşık 13 kg; Dahili hazne: küçük tampon; Çoklu çalışma: konut modelinde yok
• Wilo Isar BOOST5 — Maks. debi: 5 m³/h mertebesi; Maks. basma: 50 mSS mertebesi; Anma gücü: 0,8-0,9 kW bandı; Ses: 50 dB(A) mertebesi; Ağırlık: 13-15 kg bandı; Çoklu çalışma: konut modelinde yok
• Kendinden emiş — Üç markada da 8 m mertebesi; sınır motor gücünden değil atmosfer basıncından gelir, marka farkı yoktur
• Basınç kararlılığı — Üçünde de inverter kontrolü; hedef etrafında 0,2-0,3 bar bandı, pratikte ayırt edici bir fark yoktur
• Hedef basınç ayarı — DAB gamında 1,0-5,5 bar bandı, SCALA2'de 1,5-5,5 bar, Isar BOOST5'te benzer bir aralık; üçünde de panelden ve 0,1 bar adımla
• Ölçek üst sınırı — SCALA2 ve Isar BOOST5 tek konut sınıfında kalır; DAB gamı E.sybox Max ile 9-10 m³/h mertebesine ve çoklu üniteye uzanır

Tabloda en çok yanlış okunan satır ses seviyesidir. 45 dB(A) ile 50 dB(A) arasındaki 5 dB(A) fark laboratuvar koşulunda ölçülebilirdir, ancak sert yüzeyli bir pompa odasında montaj kalitesi bu farkın tamamını silecek mertebede etki yapar. Titreşim takozu olmayan bir 45 dB(A) cihaz, doğru monte edilmiş 50 dB(A) bir cihazdan daha gürültülü algılanır.

İkinci yanlış okuma güç satırıdır. SCALA2'nin 0,55 kW anma gücü, cihazın daha verimli olduğu anlamına gelmez; daha küçük bir hidroliği tahrik ettiği anlamına gelir. Karşılaştırma anma gücü üzerinden değil, aynı çalışma noktasında çekilen güç üzerinden yapılmalıdır. 3 m³/h ve 30 mSS noktasında üç cihaz birbirine yakın güç çeker.

Hangisi kime uygun sorusunun net cevabı şudur. Kot farkı ve debi ihtiyacı düşükse, yani tek banyolu daire ve 45 mSS altı bir gereksinim varsa Grundfos SCALA2 ve Wilo Isar BOOST5 doğrudan sınıfın içindedir ve E.sybox Mini 3 ile aynı işi yapar; seçim servis erişimi ve yedek parça bulunabilirliği üzerinden verilir.

Gereksinim 50 mSS'yi aşıyorsa ya da eş zamanlı debi 5 m³/h üzerine çıkıyorsa tablo değişir. Bu noktada SCALA2 ve Isar BOOST5 gam dışında kalır; ya tam boy E.sybox sınıfına ya da her iki markanın çok kademeli pompa gruplarına geçmek gerekir. Kararı belirleyen marka değil, hesaplanan çalışma noktasıdır.

Yedeklilik şartı varsa üçlü kıyas anlamını yitirir. Su kesintisinin kabul edilemediği kullanımlarda tek gövdeli hidrofor yerine, kademeli devreye alan ve arıza durumunda ikinci pompayı otomatik devreye sokan bir grup seçilir. Grundfos SCALA ailesinin kendi içindeki ayrımı ayrıntılı ele aldığımız yazımız bu konuda tamamlayıcıdır. (Detay: Grundfos SCALA1 mi SCALA2 mi? Hangisini Almalısınız? Detaylı Karşılaştırma)

Marka tercihinde teknik verinin dışında iki pratik ölçüt daha vardır: yedek parça temin süresi ve yetkili servis ağının yaygınlığı. Bir hidrofor arızalandığında konutta su kesilir; parçanın iki gün mü iki hafta mı geleceği, katalogdaki 5 dB(A) farktan daha belirleyicidir. Taşıdığımız marka listesini inceleyerek servis erişimi güçlü seçenekleri görebilirsiniz. (Detay: markalar sayfamız)

E.sybox kuyudan su çeker mi sorusunun cevabı derinliğe bağlıdır. Gamdaki modeller 8 m mertebesine kadar kendinden emiş yapar; yani su seviyesi pompa mil kotunun 8 m altına kadar inebilir. Sığ kuyular ve gömme depolar için bu yeterlidir. Su seviyesi daha aşağıdaysa yüzey pompası fiziksel olarak çekemez ve dalgıç pompaya geçmek gerekir.

Sınırın nedeni atmosfer basıncıdır. Deniz seviyesinde atmosfer basıncı yaklaşık 10,3 mSS'dir ve teorik emiş yüksekliği bu değeri aşamaz. Gerçekte emiş hattı sürtünme kaybı, suyun buhar basıncı ve pompanın NPSH gereksinimi bu sınırı 7-8 m bandına indirir. Yüksek rakımlı bölgelerde atmosfer basıncı düştüğü için pratik sınır daha da azalır.

Emiş yüksekliği sınıra yaklaştığında kavitasyon riski doğar. Kavitasyon, çark girişindeki basıncın suyun buhar basıncının altına düşmesiyle buhar kabarcıklarının oluşması ve yüksek basınç bölgesinde çökmesidir. Belirtisi metalik bir çakıl sesi, debi ve basınçta dalgalanma, sonucu ise çark yüzeyinde oyulma ve verim kaybıdır. Konuyu ayrıntılı ele aldığımız rehberimizi öneririz. (Detay: Pompa Kavitasyonu Nedir, Nasıl Önlenir?)

Emiş hattı için uyulması gereken kurallar şunlardır: emiş borusu çapı pompa giriş çapından küçük olmamalı, hat pompaya doğru sürekli yükselen eğimde çekilmeli, hava cebi oluşturacak ters U yapılmamalı, hattın ucuna dip klape takılmalı ve emiş tarafında kesinlikle kısma amaçlı vana kullanılmamalıdır.

Kuru çalışma koruması, E.sybox ailesinin standart emniyetidir. Emiş tarafında su kesildiğinde cihaz akış ve basınç sinyallerinden durumu algılar, motoru durdurur ve belirli aralıklarla yeniden denemeye geçer. Su geldiğinde otomatik olarak normal çalışmaya döner. Şebeke suyunun kesintili geldiği bölgelerde bu fonksiyon motorun ve mekanik salmastranın yanmasını önleyen kritik bir korumadır.

Depodan besleme senaryosunda tablo tersine döner ve işler kolaylaşır. Deponun su seviyesi pompanın üzerindeyse cihaz basınçlı emiş yapar; bu en ideal düzendir. Kendinden emiş kabiliyeti kullanılmaz, ilk dolum kolaylaşır ve kavitasyon riski pratikte ortadan kalkar. Depo bağlantı elemanları ve hat armatürleri için tesisat ürün grubumuza bakabilirsiniz. (Detay: Tesisat)

E.sybox tipi bir cihazın montajı klasik hidrofor grubuna göre belirgin şekilde kısadır, çünkü tank, şalter ve pano ayrı bileşen olarak bağlanmaz. Yine de doğru sıralama izlenmezse ilk çalıştırmada emiş tutmama ve kuru çalışma hatası ile karşılaşılır. Aşağıdaki sekiz adım sahada uygulanacak sıradır.

• Adım 1 — Konumlandırma: Cihazı düz ve titreşim yalıtımlı bir zemine oturtun. Etrafında bakım için en az 30 cm boşluk bırakın. Ortam donma riski taşımamalı, havalandırma kısıtlanmamalıdır; inverter gövde içinde ısındığı için hava akışı kapatılmamalıdır.
• Adım 2 — Emiş hattı: Emiş borusunu pompaya doğru yükselen eğimle çekin ve ucuna dip klape takın. Boru çapını pompa giriş çapından küçük seçmeyin. Bağlantılarda hava sızdırmazlığını iki kez kontrol edin; emiş tarafındaki en küçük hava kaçağı bile cihazın su tutmasını engeller.
• Adım 3 — Basma hattı: Çıkışa önce çek valf, ardından küresel vana bağlayın. Manometre bulundurmak devreye alma ve arıza tespiti için pratik kolaylık sağlar. Giriş ve çıkışta esnek kompansatör kullanın; titreşimin boru hattına geçmesini bu eleman keser.
• Adım 4 — Elektrik: Topraklı besleme ve kaçak akım koruması zorunludur. Mini sınıfı cihazlar topraklı prizden beslenebilir; 1,5 kW bandındaki tam boy modeller için besleme kesiti ayrıca hesaplanmalıdır. Uzatma kablosu kullanmayın; kesit düşüklüğü gerilim düşümüne ve sürücü hatasına yol açar.
• Adım 5 — İlk dolum: Dolum tapasını açın ve pompa gövdesini tamamen su ile doldurun. Emiş hattı boşsa dolumu tekrarlamanız gerekebilir. Gövde dolmadan çalıştırmak mekanik salmastraya saniyeler içinde kalıcı zarar verir ve bu hasar garanti kapsamı dışındadır.
• Adım 6 — İlk çalıştırma: Basma hattındaki vanayı yarı açık konuma getirip cihazı çalıştırın. Kendinden emiş, emiş yüksekliğine ve boru hacmine bağlı olarak 1-5 dakika sürebilir; bu sırada ses ve kesikli akış normaldir. Süre 5 dakikayı aşıyorsa emiş hattında hava kaçağı veya ters eğim aranmalıdır.
• Adım 7 — Hedef basınç ayarı: Panelden hesapladığınız değeri girin. Hesaplanan armatür kalan basıncına 0,3-0,5 bardan fazla emniyet payı eklemeyin. Gereksiz yüksek ayar armatür contalarını zorlar, su tüketimini artırır ve cihazın çalışma süresini uzatır.
• Adım 8 — Test: Tüm armatürleri tek tek ve ikişerli açıp basıncı manometreden izleyin. Basıncın hedef değerin 0,2-0,3 bar bandında kaldığını, ikinci armatür açıldığında birincinin akışının belirgin biçimde düşmediğini doğrulayın.

Devreye almadan sonra ilk hafta içinde cihazı bir kez daha kontrol edin. Bakılacaklar şunlardır: rakorlarda sızıntı, çalışma sırasında anormal ses, gövde ve kabin sıcaklığı, panelde hata kaydı olup olmadığı. Yıllık bakım kalemleri için bakım rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: Pompa Bakımı)