Grundfos SCALA1 mi SCALA2 mi? Hangisini Almalısınız? Detaylı Karşılaştırma

Grundfos SCALA, tek konut ve küçük ticari kullanım için tasarlanmış, pompa-motor-kontrol ünitesinin tek gövdede toplandığı kompakt basınçlandırma ailesidir. Klasik hidrofor gruplarından farkı, ayrı bir genleşme tankı, ayrı bir basınç şalteri ve ayrı bir pano gerektirmemesidir. Cihaz fabrikadan kablolu, fişli ve devreye alma ayarları yapılmış olarak çıkar; tesisatçının işi giriş-çıkış rakorlarını bağlamak ve ilk dolumu yapmaktan ibarettir.

SCALA1, sabit devirli bir motora sahiptir. Basınç bir şalter ve küçük hacimli bir membran haznesi ile kontrol edilir: basınç alt değere düştüğünde pompa tam devirde çalışır, üst değere çıktığında durur. SCALA2 ise kalıcı mıknatıslı motoru ve gövde içine yerleştirilmiş frekans konvertörü sayesinde devri sürekli değiştirir; hedef basıncı sabit tutmak için debiye göre hızlanır ve yavaşlar.

Bu tek fark, cihazın davranışını baştan sona değiştirir. Sabit devirli bir pompa yalnızca iki durumda bulunur: tam güçte veya duruşta. Değişken devirli bir pompa ise iki nokta arasındaki tüm ara kademelerde çalışabilir. Ses, basınç kararlılığı, enerji tüketimi ve motorun yılda kaç kez kalkış yaptığı doğrudan bu davranışa bağlıdır.

Grundfos hidrofor gamı içinde SCALA serisi giriş ve orta segmenti kapsar. Daha büyük binalar için çok pompalı Hydro serileri ve dikey kademeli CR/CRE pompaları devreye girer. Pomeka Mekanik'in taşıdığı marka listesini ve ürün gruplarını inceleyerek hangi segmentte olduğunuzu görebilirsiniz. (Detay: markalar sayfamız)

Grundfos SCALA1, kendinden emişli, sabit devirli, entegre basınç şalterli bir konut hidroforudur. Gam içindeki iki yaygın model SCALA1 3-45 ve SCALA1 5-55'tir. Model kodundaki ilk sayı nominal debi büyüklüğünü, ikinci sayı maksimum basma yüksekliğini metre su sütunu cinsinden ifade eder. SCALA1 3-45 için maksimum basma yüksekliği 45 mSS, SCALA1 5-55 için 55 mSS'dir.

SCALA1 3-45'in katalog değerleri şöyledir: maksimum debi 5 m³/h civarı, maksimum basma yüksekliği 45 mSS, anma gücü 0,55 kW, tek fazlı 230 V besleme, kendinden emiş kabiliyeti 8 m'ye kadar, maksimum akışkan sıcaklığı 45 °C, koruma sınıfı IPX4D. Gövde içindeki membran haznesi yaklaşık 0,5 litre hacmindedir; bu hazne basıncı depolamak için değil, çok küçük sızıntılarda pompanın sürekli kalkıp durmasını engellemek için vardır.

Grundfos SCALA1 elektrik tüketimi, sabit devirli çalışma nedeniyle debiden büyük ölçüde bağımsızdır. Tek bir musluk açıldığında da, üç musluk aynı anda açıldığında da motor aynı devirde döner ve çektiği güç 0,55 kW anma değerine yakın kalır. Fark yalnızca pompanın ne kadar süre çalıştığındadır.

SCALA1 kaç bar basar sorusunun cevabı model ve ayara bağlıdır. 45 mSS basma yüksekliği yaklaşık 4,4 bar karşılığıdır; ancak bu değer sıfır debideki kapalı vana basıncıdır. Gerçek kullanımda sistem 2,0-3,5 bar aralığında bir şalter penceresinde çalışır: pompa alt sınırda devreye girer, üst sınırda durur. Kullanıcının musluk ucunda hissettiği basınç bu pencerede gidip gelir.

SCALA1'in güçlü yanı sadeliğidir. İçinde frekans konvertörü bulunmadığı için elektronik arıza yüzeyi küçüktür, ilk yatırım maliyeti düşüktür ve şebeke gerilim dalgalanmalarına karşı daha toleranslıdır. Bahçe sulama, tek katlı müstakil ev, depo besleme ve yazlık gibi kullanım yoğunluğu düşük noktalarda uzun yıllar sorunsuz çalışır.

Grundfos SCALA2, kalıcı mıknatıslı motoru ve gövdesine gömülü frekans konvertörü ile hedef basıncı sabit tutan, kendinden emişli bir konut hidroforudur. Gamdaki temel model SCALA2 3-45'tir. Katalog değerleri: maksimum debi 5 m³/h civarı, maksimum basma yüksekliği 45 mSS, anma gücü 0,55 kW, tek fazlı 230 V, kendinden emiş 8 m'ye kadar, ses basıncı 47 dB(A), koruma sınıfı IPX4D, ağırlık yaklaşık 13 kg.

Cihazın çalışma mantığı basit bir geri besleme döngüsüdür. Gövde içindeki basınç sensörü çıkış basıncını sürekli ölçer; sürücü, ölçülen değeri ayarlanan hedefle karşılaştırır ve motor devrini buna göre değiştirir. Bir musluk açıldığında basınç düşme eğilimine girer, sürücü devri yükseltir ve basınç hedef değerde kalır. Musluk kapandığında devir düşer, akış sıfırlanır ve pompa yumuşak biçimde durur.

SCALA2 sabit basınç ayarı nasıl yapılır sorusunun cevabı cihazın ön panelindedir. Fabrika çıkışı hedef basınç 3 bar olarak gelir. Panel üzerindeki artı ve eksi tuşlarıyla bu değer tipik olarak 1,5-5,5 bar aralığında 0,1 bar adımlarla değiştirilir. Ayarı yükseltmek üst kattaki duş başlığında rahatlama sağlar; fakat tesisatın çalışma basıncını ve armatürlerin sınırını aşmamak gerekir.

Grundfos SCALA2 ses seviyesi 47 dB(A) katalog değeri ile bu sınıftaki en sessiz cihazlardan biridir. Bu değerin kaynağı üç tasarım kararıdır: motorun kısmi yükte düşük devirde dönmesi, gövdenin su dolu bir hazne içine yerleştirilmiş olması ve titreşim yalıtımlı ayaklar. Kıyaslama için: 47 dB(A) sessiz bir ofis ortamına, 60 dB(A) normal konuşma sesine karşılık gelir.

SCALA2'nin ikinci önemli özelliği kuru çalışma korumasıdır. Emiş tarafında su kesildiğinde cihaz kendini durdurur ve belirli aralıklarla yeniden denemeye geçer; su geldiğinde otomatik olarak normal çalışmaya döner. Bu, özellikle şebeke suyunun kesintili geldiği bölgelerde motorun yanmasını önleyen kritik bir emniyettir.

Aşağıdaki liste iki modelin katalog düzeyindeki farklarını yan yana koyar. Değerler SCALA1 3-45 ve SCALA2 3-45 modelleri esas alınarak verilmiştir.

• Grundfos SCALA1 3-45 — Motor tipi: sabit devirli asenkron; Kontrol: basınç şalteri + 0,5 L membran hazne; Maks. debi: 5 m³/h; Maks. basma: 45 mSS; Anma gücü: 0,55 kW; Kendinden emiş: 8 m; Basınç davranışı: 2,0-3,5 bar arası pencere; Ayarlanabilir hedef basınç: yok
• Grundfos SCALA2 3-45 — Motor tipi: kalıcı mıknatıslı, değişken devirli; Kontrol: dahili frekans konvertörü + basınç sensörü; Maks. debi: 5 m³/h; Maks. basma: 45 mSS; Anma gücü: 0,55 kW; Kendinden emiş: 8 m; Basınç davranışı: sabit, ±0,2 bar bandında; Ayarlanabilir hedef basınç: 1,5-5,5 bar
• Ses — SCALA1: katalog sınırı 60 dB(A) altı, tam devirde çalıştığı için sabit; SCALA2: 47 dB(A), kısmi yükte daha da düşer
• Kalkış sayısı — SCALA1: günde 40-80 kalkış tipiktir, küçük hazne nedeniyle sık devreye girer; SCALA2: musluk açık kaldığı sürece tek kalkışla çalışır
• Kısmi yük verimi — SCALA1: yok, her debide aynı gücü çeker; SCALA2: debinin yarısında güç yaklaşık dörtte bire iner
• Elektronik arıza yüzeyi — SCALA1: küçük, sürücü yok; SCALA2: sürücü ve sensör içerir, gerilim kalitesi önem kazanır
• İlk yatırım — SCALA1: gam içinde giriş seviyesi; SCALA2: aynı hidrolikte daha üst kademe
• Tipik kullanım — SCALA1: tek katlı ev, bahçe sulama, depo besleme, yazlık; SCALA2: 2-3 katlı villa, duş konforu öncelikli daire, yatak odasına komşu tesisat hacmi

Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: iki modelin hidrolik performans eğrisi neredeyse aynıdır. SCALA2, SCALA1'den daha yükseğe basmaz ve daha çok su vermez. Ödediğiniz fark performans değil, davranış farkıdır — basıncın kararlılığı, ses ve kısmi yükteki enerji tüketimi.

Karar için üç soruya cevap vermek yeterlidir: pompa nerede duracak, aynı anda kaç musluk kullanılacak ve günde kaç saat su çekilecek. Aşağıdaki eşleştirme bu üç girdiye göre kesin bir yönlendirme verir.

• Tek katlı müstakil ev, 1-2 musluk eş zamanlı, pompa garaj veya bahçe kotunda — SCALA1 3-45 yeterlidir; SCALA2'nin sağladığı sessizlik yaşam alanına ulaşmadığı için karşılığını vermez
• Bahçe sulama, damlama hattı, araç yıkama gibi kesintisiz ve tek noktalı kullanım — SCALA1 3-45; sabit debili bir işte değişken devrin kazancı sınırlıdır
• İki-üç katlı villa, üst katta duş, aynı anda 2-3 musluk — SCALA2 3-45; duş sırasında basıncın gidip gelmemesi tek başına yeterli gerekçedir
• Pompa hacmi yatak odası, çocuk odası veya salonla duvar komşusu — SCALA2 3-45; 47 dB(A) ile 60 dB(A) arasındaki fark gece saatlerinde net biçimde hissedilir
• Şebeke basıncı düşük ama kesintili değil, üst katta 4 bar isteniyor — SCALA2 3-45; hedef basıncın panelden ayarlanabilmesi bu senaryonun tam karşılığıdır
• 55 mSS basma gereken, kot farkı yüksek arazi veya 4 kat — SCALA1 5-55; SCALA2 3-45 bu yüksekliğe çıkamaz, gam dışına çıkmak gerekir
• Günlük kullanım süresi uzun, yılda 1000 saatin üzerinde çalışma — SCALA2 3-45; enerji farkı ilk yatırım farkını zamanla kapatır
• Elektrik şebekesi dalgalı, jeneratör devrede, gerilim kalitesi düşük — SCALA1; sürücüsüz yapı bu koşullarda daha dayanıklıdır

Villa için SCALA1 mi SCALA2 mi sorusu pratikte neredeyse her zaman SCALA2 ile sonuçlanır. Sebep basma yüksekliği değildir; villalarda pompa hacmi genellikle bodrumda, yaşam alanının hemen altındadır ve üst kat duşunda basınç kararlılığı beklentisi yüksektir. Marka seçiminde daha geniş bir çerçeve istiyorsanız hidrofor markalarını karşılaştıran rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: En İyi Hidrofor Markaları Hangileri? Grundfos, Wilo, DAB, Lowara, Etna ve Sumak Karşılaştırması)

Sabit devirli bir hidroforda basınç, şalterin açma ve kapama değerleri arasında sürekli gidip gelir. Tipik bir SCALA1 kurulumunda bu pencere 2,0 bar ile 3,5 bar arasındadır; yani armatür ucundaki basınç 1,5 bar genlikte salınır. Termostatik olmayan bir duş bataryasında bu salınım sıcak-soğuk dengesini bozar, çünkü sıcak ve soğuk hatların direnci farklıdır.

SCALA2'de aynı senaryoda basınç, ayarlanan hedef değerin ±0,2 bar bandında kalır. Fark rakamla küçük görünür, duyusal olarak büyüktür: 1,5 bar genlikli salınım cilt üzerinde debi değişimi olarak hissedilir, 0,4 bar genlikli salınım hissedilmez. Duş konforunun teknik karşılığı budur.

Salınımın ikinci etkisi motorun kalkış sayısıdır. Küçük hacimli bir membran hazne, iki kalkış arasında yalnızca birkaç saniyelik su depolayabilir. Yavaş bir musluk akışında SCALA1 dakikada birkaç kez devreye girip durabilir. Her kalkış motorun sargılarında ısınma ve mekanik contada aşınma anlamına gelir.

SCALA2'de bu sorun yapısal olarak yoktur. Küçük bir debi talebi geldiğinde pompa düşük devirde döner ve talep karşılandığı sürece durmaz. Motorun yıllık kalkış sayısı, sabit devirli bir eşdeğerine göre büyük ölçüde azalır; bu da mekanik salmastranın ve rulmanların ömrünü doğrudan uzatır.

Basınç dalgalanmasının tesisata bir başka etkisi de su darbesidir. Sabit devirli pompanın ani duruşu, boru hattında basınç dalgası oluşturur ve zamanla rakor ve bağlantılarda gevşemeye yol açar. Değişken devirli cihazlarda duruş rampalıdır, dalga oluşmaz. Basınç kontrolü konusundaki genel prensipler için basınç düşürücü rehberimiz de yardımcı olur. (Detay: Basınç Düşürücü Kullanımı)

Ses basıncı logaritmik bir ölçekle ifade edilir. 47 dB(A) ile 60 dB(A) arasındaki 13 dB(A) fark, ölçüm anlamında yaklaşık 20 katlık bir ses gücü farkına, insan kulağında ise kabaca üç kat daha yüksek algılanan bir gürültüye karşılık gelir. Bu, kapı arkasından duyulmayan bir uğultu ile odaya sızan sürekli bir ses arasındaki farktır.

Ancak katalog değeri tek başına yeterli değildir. Sesin yaşam alanına ulaşma yolu üç kanaldır: hava yoluyla yayılım, yapıya iletilen titreşim ve boru hattı üzerinden taşınan akış sesi. Pompanın kendisi 47 dB(A) olsa bile, ayakları doğrudan betona vidalanmışsa titreşim üst kata iletilir ve algılanan gürültü yükselir.

Pratik önlemler sırasıyla şunlardır: pompayı titreşim yalıtımlı takoz üzerine oturtmak, giriş ve çıkışta esnek kompansatör kullanmak, boru askılarını lastik yataklı seçmek ve pompa hacminin duvarını mümkünse yaşam alanına komşu yapmamak. Bu dört önlem uygulandığında SCALA2'nin sessizlik avantajı tam olarak karşılığını verir.

Ölçüm yaparken de dikkatli olmak gerekir. Katalogdaki 47 dB(A) değeri, cihazdan 1 m mesafede ve yansımasız ortamda ölçülmüş ses basıncıdır. Küçük, sert yüzeyli bir pompa odasında aynı cihaz 52-55 dB(A) okutabilir; fark cihazdan değil hacimden gelir. Duvara 5 cm kalınlığında akustik yalıtım levhası uygulamak bu farkın büyük bölümünü geri kazandırır ve maliyeti pompanın yanında ihmal edilebilir düzeydedir.

SCALA1 tarafında ses seviyesi çalışma noktasından bağımsızdır, çünkü motor her zaman tam devirdedir. SCALA2'de ise ses, debi ile birlikte düşer; tek bir lavabo musluğu açıkken cihaz katalog değerinin altında bir ses üretir. Gece kullanımı yoğun olan konutlarda bu fark belirleyici olur.

Değişken devirli bir pompanın enerji kazancı afinite yasalarından gelir. Bir santrifüj pompada debi devirle doğru orantılı, basma yüksekliği devrin karesiyle, mil gücü ise devrin küpüyle değişir. Devri yarıya indirdiğinizde çekilen güç sekizde bire düşer. Gerçek bir tesisatta statik yükseklik nedeniyle bu kadar keskin bir kazanç olmaz, fakat yön aynıdır.

Somut bir hesap yapalım. Dört kişilik bir konutta günlük su tüketimi kişi başı 150 litre kabul edilirse toplam 600 L/gün, yani 0,6 m³/gün olur. Pompa 5 m³/h kapasiteli olduğuna göre tam kapasitede günde 0,12 saat, yani yaklaşık 7 dakika çalışması yeterlidir. Ancak gerçek kullanımda musluklar çoğunlukla kısmi debide açılır.

SCALA1 için hesap adım adım şöyledir. Gerçek çalışma süresi, kısmi debili kullanım nedeniyle günde ortalama 45 dakika kabul edilsin. Yıllık çalışma süresi: 0,75 saat/gün × 365 gün = 274 saat. Sabit devirli olduğu için çekilen güç yaklaşık 0,55 kW'tır. Yıllık tüketim: 274 saat × 0,55 kW = 151 kWh/yıl.

SCALA2 için aynı senaryoda pompa aynı süreyi çalışır, fakat sürenin büyük bölümünü kısmi devirde geçirir. Ağırlıklı ortalama güç 0,25 kW kabul edilirse yıllık tüketim: 274 saat × 0,25 kW = 69 kWh/yıl. Fark 82 kWh/yıl'dır. Kullanım yoğun bir villada çalışma süresi 800 saate çıkarsa fark 240 kWh/yıl seviyesine yükselir.

Enerji tarafında ikinci bir kalem daha vardır: kalkış akımı. Sabit devirli bir motor her devreye girişinde anma akımının 4-6 katı bir akım çeker. Günde 60 kalkış yapan bir SCALA1, yılda 21.900 kalkış demektir ve bu tepe akımlar hem sayaçta hem de tesisatın elektrik tarafında yük oluşturur. SCALA2'nin sürücüsü ise motoru rampa ile hızlandırır; kalkış akımı anma değerinin üzerine çıkmaz. Küçük bir kesitle beslenen tesisatlarda bu fark, gerilim düşümü şikâyetlerini doğrudan ortadan kaldırır.

Bu rakamlar tek bir konut için dramatik değildir; kararı tek başına enerji üzerinden vermek doğru olmaz. Buna karşılık çalışma süresi uzun olan yerlerde — çok kişili villa, küçük pansiyon, sürekli sulama yapılan bahçe — fark birikimli olarak anlam kazanır. Sistem genelinde enerji verimliliği için mekanik tesisat yaklaşımımızı da inceleyebilirsiniz. (Detay: Mekanik Sistemlerde Enerji Verimliliği)

Grundfos SCALA2 kaç kata çıkar sorusunun cevabı sabit bir sayı değildir; hesapla bulunur. Gerekli basma yüksekliği üç bileşenin toplamıdır: statik yükseklik, boru sürtünme kaybı ve armatürde istenen kalan basınç. Formül şudur: H_gerekli = H_statik + H_sürtünme + H_armatür.

Adım 1 — statik yükseklik. Pompa mil kotu ile en yüksek musluk arasındaki düşey mesafedir. Kat yüksekliği 3 m kabul edilen bir binada, bodrumdaki pompadan üçüncü kattaki duş başlığına mesafe 3 kat × 3 m = 9 m, artı bodrum kotu 2,5 m, artı duş başlığı yüksekliği 2,1 m olmak üzere toplam 13,6 mSS'dir.

Adım 2 — sürtünme kaybı. Konut tesisatında düşey ve yatay toplam boru uzunluğu 35 m, birim kayıp 0,15 mSS/m kabul edilirse 35 × 0,15 = 5,25 mSS. Dirsek, tee ve vanaların eşdeğer uzunluğu için bu değere yüzde 30 eklenir: 5,25 × 1,3 = 6,8 mSS.

Adım 3 — armatür kalan basıncı. Standart bir duş bataryası için 1,5 bar, yağmurlama duş başlığı için 2,0 bar önerilir. 2,0 bar karşılığı 20,4 mSS'dir. Konforlu bir duş için bu değeri esas alalım.

Adım 4 — toplam. H_gerekli = 13,6 + 6,8 + 20,4 = 40,8 mSS. SCALA2 3-45'in maksimum basma yüksekliği 45 mSS olduğuna göre bu senaryo sınıra yakındır ama karşılanır. Ancak kritik nokta şudur: 45 mSS değeri sıfır debideki değerdir. Aynı pompa 3 m³/h debide yaklaşık 25-30 mSS verir. Dolayısıyla üç katlı bir binada tek duş için yeterli, aynı anda iki duş için yetersiz kalır.

Pratik sonuç: SCALA2 3-45, kot farkı 12 mSS'ye kadar olan iki katlı yapılarda rahat, üç katlı yapılarda sınırda çalışır. Dört kat ve üzeri için SCALA1 5-55 gibi daha yüksek basmalı bir model ya da dikey kademeli bir pompa grubu gerekir. Bina büyüklüğüne göre grup seçimi için ürün grubumuzu inceleyin. (Detay: Pompa Sistemleri)

Bir hidroforun debisi, tesisattaki tüm armatürlerin toplam debisine göre değil, eş zamanlılık kabulüne göre seçilir. DIN 1988-300'e göre eş zamanlı debi, toplam yük birimlerinden şu bağıntıyla bulunur: Q = 0,682 × (ΣLU)^0,45 − 0,14. Sonuç litre/saniye cinsindendir.

Örnek: iki banyolu bir villada 2 duş (her biri 2 LU), 3 lavabo (1 LU), 2 rezervuar (1 LU), 1 mutfak eviyesi (2 LU) ve 1 çamaşır makinesi (2 LU) bulunsun. Toplam ΣLU = 4 + 3 + 2 + 2 + 2 = 13 LU.

Hesap: Q = 0,682 × 13^0,45 − 0,14. 13^0,45 ≈ 3,10 olduğuna göre Q = 0,682 × 3,10 − 0,14 = 2,11 − 0,14 = 1,97 L/s. Saatlik karşılığı 1,97 × 3,6 = 7,1 m³/h'dir.

Bu sonuç kritik bir gerçeği ortaya koyar: iki banyolu bir villanın tepe debisi 7,1 m³/h iken SCALA serisinin maksimum debisi 5 m³/h'dir. Yani tüm armatürlerin aynı anda kullanıldığı en yoğun anda cihaz yetersiz kalır. Pratikte bu an nadiren yaşanır; fakat sabah saatlerinde iki duşun aynı anda açılması olağandır ve o anda basınç düşer.

Karar kuralı şudur: eş zamanlı debi 5 m³/h'nin altındaysa tek SCALA yeterlidir. 5-10 m³/h aralığında ya iki cihazlı bir düzen ya da dikey kademeli çok kademeli bir pompa grubu düşünülmelidir. 10 m³/h üzerinde tek konut hidroforu segmentinden çıkılmış olur.

Debi yetersizliğinin belirtisi de bellidir. İkinci musluk açıldığında birincinin akışı gözle görülür biçimde azalıyorsa, üst kattaki duş alt katta çamaşır makinesi su alırken zayıflıyorsa ya da sabah saatlerinde basınç düşüyorsa sorun basınç ayarında değil kapasitededir. Bu tabloda hedef basıncı yükseltmek durumu daha da kötüleştirir; pompa aynı debiyi daha yüksek basınçta vermeye zorlanır ve çalışma noktası eğrinin dik bölgesine kayar.

SCALA1 ve SCALA2 aynı hidroliği paylaştığı için bu hesap ikisi için de aynıdır. Debi yetersizse SCALA2'ye geçmek sorunu çözmez; kapasite artırmak gerekir. Sık karıştırılan bu nokta, seçimde en pahalı hatalardan biridir.

SCALA2 kuyudan su çeker mi sorusunun cevabı derinliğe bağlıdır. Her iki model de 8 m'ye kadar kendinden emiş yapabilir; yani su seviyesi pompa mil kotunun 8 m altına kadar inebilir. Bu, sığ kuyular ve gömme depolar için yeterlidir. Su seviyesi 8 m'den daha aşağıdaysa dalgıç pompa gerekir; yüzey pompası fiziksel olarak çekemez.

Sınırın nedeni atmosfer basıncıdır. Deniz seviyesinde atmosfer basıncı yaklaşık 10,3 mSS'dir ve teorik emiş yüksekliği bu değeri aşamaz. Gerçekte sürtünme kaybı, suyun buhar basıncı ve pompanın NPSH gereksinimi bu teorik sınırı 7-8 m seviyesine indirir. Yüksek rakımlı bölgelerde sınır daha da düşer.

Emiş yüksekliği sınıra yaklaştığında kavitasyon riski doğar. Kavitasyon, çark girişindeki basıncın suyun buhar basıncının altına düşmesiyle buhar kabarcıklarının oluşması ve yüksek basınç bölgesinde çökmesidir. Sonucu metalik bir çıtırtı sesi, verim kaybı ve çark yüzeyinde oyulmadır. Konu hakkındaki ayrıntılı rehberimizi okumanızı öneririz. (Detay: Pompa Kavitasyonu Nedir, Nasıl Önlenir?)

Emiş hattı için uyulması gereken kurallar şunlardır: emiş borusu çapı pompa giriş çapından küçük olmamalı, hat pompaya doğru sürekli yükselen eğimde çekilmeli, hava cebi oluşturacak ters U yapılmamalı, hattın ucuna dip klape takılmalı ve emiş tarafında kesinlikle kısma amaçlı vana kullanılmamalıdır.

Depodan besleme senaryosunda tablo tersine döner. Deponun su seviyesi pompanın üzerindeyse pompa basınçlı emiş yapar; bu en ideal düzendir. Bu durumda kendinden emiş kabiliyeti kullanılmaz, ilk dolum kolaylaşır ve kavitasyon riski pratikte ortadan kalkar. Depo ve boru bağlantı elemanları için tesisat ürün grubumuza bakabilirsiniz. (Detay: Tesisat)

SCALA serisinin montajı, klasik hidrofor gruplarına göre belirgin şekilde kısadır çünkü tank, şalter ve pano ayrı bileşenler olarak bağlanmaz. Yine de doğru sıralama izlenmezse ilk çalıştırmada emiş tutmama ve kuru çalışma hatası ile karşılaşılır.

• Adım 1 — Konumlandırma: Cihazı düz, titreşim yalıtımlı bir zemine yerleştirin. Etrafında bakım için en az 30 cm boşluk bırakın. Ortam sıcaklığı 0-55 °C aralığında olmalı, donma riski bulunmamalıdır.
• Adım 2 — Emiş hattı: Emiş borusunu pompaya doğru yükselen eğimle çekin, ucuna dip klape takın. Boru çapını pompa giriş çapından küçük seçmeyin. Bağlantılarda hava sızdırmazlığını iki kez kontrol edin; emiş tarafında en küçük hava kaçağı bile pompanın su tutmasını engeller.
• Adım 3 — Basma hattı: Çıkışa önce bir çek valf, ardından bir küresel vana bağlayın. Basma hattında manometre bulundurmak devreye alma ve arıza tespiti için pratik kolaylık sağlar.
• Adım 4 — Elektrik: Cihazı topraklı prize takın. Ayrı bir kaçak akım rölesi ile korunan hat tercih edin. Uzatma kablosu kullanmayın; kesit düşüklüğü gerilim düşümüne ve sürücü hatasına yol açar.
• Adım 5 — İlk dolum: Dolum tapasını açın ve pompa gövdesini tamamen su ile doldurun. Emiş hattı boşsa dolum işlemini tekrarlamanız gerekebilir. Gövde dolmadan çalıştırmak mekanik salmastraya kalıcı zarar verir.
• Adım 6 — İlk çalıştırma: Basma hattındaki vanayı yarı açık konuma getirip cihazı çalıştırın. Emiş tutana kadar bekleyin; SCALA2'de kuru çalışma koruması devreye girerse cihaz otomatik olarak yeniden dener.
• Adım 7 — Basınç ayarı: SCALA2'de panelden hedef basıncı ayarlayın; hesapladığınız armatür kalan basıncına 0,3-0,5 bar emniyet payı ekleyin. SCALA1'de şalter ayarı fabrika değerinde bırakılmalı, zorunlu değilse değiştirilmemelidir.
• Adım 8 — Test: Tüm muslukları tek tek ve ikişerli açıp basıncı manometreden izleyin. SCALA2'de basıncın hedef değerin ±0,2 bar bandında kaldığını doğrulayın.

Devreye almadan sonra ilk hafta içinde cihazı bir kez daha kontrol edin. Bakılacaklar: rakorlarda sızıntı, çalışma sırasında anormal ses, gövde sıcaklığı ve SCALA1 tarafında kalkış sıklığı. Dakikada üçten fazla kalkış varsa membran hazne ön basıncı kontrol edilmelidir.

SCALA2 genleşme tankı gerekir mi sorusunun kısa cevabı hayırdır. Cihaz sabit basınç kontrolü yaptığı için debiyi devirle karşılar; basınç depolamaya ihtiyaç duymaz. SCALA1'de ise gövde içindeki 0,5 litrelik hazne temel işlevi görür ve normal kullanımda ilave tank gerekmez.

İlave tankın gerçekten yararlı olduğu üç özel durum vardır. Birincisi, tesisatta küçük ama sürekli bir sızıntı varsa; bu durumda ek hacim, pompanın gece boyunca defalarca kalkmasını engeller. İkincisi, çok kısa süreli ve çok küçük debi talepleri sık tekrarlanıyorsa. Üçüncüsü, su darbesi sorunu yaşanan uzun hatlarda tampon görevi için.

Tank seçimi yapılacaksa ön basınç ayarı kritiktir. Kural: tankın hava ön basıncı, pompanın devreye girme basıncından 0,2-0,3 bar düşük ayarlanır. SCALA2 hedefi 3 bar ise tank ön basıncı 2,7-2,8 bar olmalıdır. Yanlış ön basınç, tankın hiç çalışmamasına ya da membranın erken yırtılmasına yol açar.

Isıtma sistemlerindeki genleşme tankı ile temiz su tarafındaki basınç tankı farklı işlevlere sahiptir ve birbirinin yerine kullanılamaz. Hacim hesabının nasıl yapıldığını ayrıntılı olarak ele aldığımız rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: Genleşme Tankı Hesabı)

Sabit basınçlı hidrofor, çıkış basıncını ölçüp motor devrini buna göre değiştirerek basıncı önceden belirlenmiş bir hedefte tutan pompa sistemidir. Sabit devirli hidrofor ise motoru tek bir devirde çalıştırır ve basıncı yalnızca açma-kapama ile sınırlar. SCALA1 SCALA2 farkı tam olarak bu iki kontrol felsefesi arasındadır; hidrolik gövde, çark sayısı ve malzemeler büyük ölçüde ortaktır.

Sabit devirli düzende sistem bir denge noktası aramaz, iki sınır arasında salınır. Basınç şalteri alt değerde kontağı kapatır, motor tam devirde döner ve hat basıncı üst değere ulaşana kadar yükselir. Üst değerde kontak açılır, motor durur ve tüketim devam ettiği sürece basınç yeniden alt değere iner. Kullanıcı bu döngünün ortasında yaşar.

Sabit basınçlı düzende ise sistem her an bir denge noktasındadır. Sürücü, ölçülen basınç ile hedef arasındaki farkı sıfıra indirmek için devri sürekli düzeltir. Debi arttıkça devir yükselir, debi azaldıkça devir düşer. Bu, klasik bir oransal-integral kontrol döngüsüdür ve tepki süresi saniyenin altındadır; kullanıcı geçişi fark etmez.

Farkın üç somut sonucu vardır. Birincisi konfor: salınım genliği 1,5 bardan 0,4 bara iner. İkincisi enerji: kısmi yükte çekilen güç, afinite yasaları gereği devrin küpüyle azalır. Üçüncüsü ömür: motorun günlük kalkış sayısı onlarca kattan tek haneye düşer ve mekanik salmastra çok daha az yorulur.

Buna karşılık sabit basınçlı bir cihazın bedeli karmaşıklıktır. İçinde bir güç elektroniği kartı, bir basınç sensörü ve bir kontrol yazılımı vardır. Şebeke gerilimi dalgalıysa, topraklama zayıfsa veya cihaz jeneratör arkasında çalışıyorsa bu bileşenler zorlanır. Bu koşullarda sadelik bir dezavantaj değil, avantajdır.

Aynı kontrol mantığı ısıtma tarafındaki sirkülasyon pompalarında da geçerlidir; orada değişken devir, EEI değeri üzerinden doğrudan mevzuata bağlanmıştır. Konuyu ayrıntılı ele aldığımız rehberimize bakabilirsiniz. (Detay: Sirkülasyon Pompası Seçimi)

Kendinden emişli hidrofor, emiş hattı hava ile dolu olsa bile bu havayı kendi başına tahliye edip su sütununu pompa gövdesine çekebilen pompadır. Standart bir santrifüj pompa bunu yapamaz; çalıştırılmadan önce gövdesinin ve emiş hattının tamamen su ile dolu olması gerekir. Grundfos SCALA serisi bu yeteneği gövde içine yerleştirilmiş bir ejektör ve sirkülasyon hazneli tasarımla sağlar.

Çalışma prensibi şudur: gövdedeki su, çark tarafından hızlandırılıp bir ejektör memesinden geçirilir ve emiş ağzında düşük basınç bölgesi oluşturur. Emiş borusundaki hava bu bölgeye doğru sürüklenir, su ile birlikte hazneye taşınır ve orada ayrılıp dışarı atılır. Hava tükendiğinde su sütunu yükselir ve pompa normal santrifüj çalışmaya geçer.

Bu süreç anında olmaz. Emiş yüksekliğine ve boru hacmine bağlı olarak kendinden emiş 1-5 dakika sürebilir. Bu sırada pompa ses çıkarır ve çıkışta kesikli su gelir; bu normaldir. Ancak süre 5 dakikayı aşıyorsa emiş hattında hava kaçağı, dip klapede sızdırma veya ters eğim olma ihtimali yüksektir.

Kendinden emiş kabiliyeti hem Grundfos SCALA1 3-45 hem Grundfos SCALA1 5-55 hem de Grundfos SCALA2 3-45 modellerinde 8 m ile sınırlıdır ve bu sınır motorun gücüyle değil atmosfer basıncıyla belirlenir. Daha güçlü bir yüzey pompası seçmek bu sınırı aşmaz; tek çözüm pompayı su kaynağına yaklaştırmak ya da dalgıç pompaya geçmektir.

Grundfos SCALA serisi içindeki modeller arasında kendinden emiş performansı bakımından belirgin bir fark yoktur. Model seçimi bu özellik üzerinden değil, gerekli basma yüksekliği ve basınç kararlılığı beklentisi üzerinden yapılır. Derin kuyu senaryolarında ise yüzey pompası yerine dalgıç çözümlere geçilir. (Detay: Drenaj Pompası Seçimi)